Skip to main content
فهرست مقالات

ملاحظات ریشه شناختی درباره چند واژه از قصص قرآن مجید

نویسنده:

ISC (10 صفحه - از 111 تا 120)

کلید واژه های ماشینی : قصص قرآن مجید، فارسی، واژه، لغات، واژه از قصص قرآن، شاریدن، پنافتن، سغدی، ناسیدن، مشتق

آنچه در این مقاله می‌آید بررسی ریشه شناختی چهار واژه کهن فارسی از«قصص قرآن مجید»بر گرفته از تفسیر سور آبادی است.این لغات عبارت‌اند از«ناسیدن»، «پنافتن»، «شاریدن»و«کاز».از این چهار لغت، دو واژه نخست در فرهنگ‌های معتبر فارسی ضبط نشده است و دو لغت دیگر جزء لغات نادر به شمار می‌آید.

خلاصه ماشینی: "در موارد متعددی لغات به گونه‌ای متفاوت با صورتهای معمول و معروفشان در زبان فارسی استعمال شده‌اند، مانند کاربرد«برویدن»به جای«گرویدن»(مصدر جعلی از ماده مضارع«گرو-»مأخوذ از فارسی میانه-wurraw<ایرانی باستان -nau-wr)؛«ویزار»به جای«بیزار»(مأخوذ از فارسی میانه abezar)؛ «اوکندن»به جای«افکندن»یا«افگندن»(مأخوذ از فارسی ماینه abgandan)؛گاه جملات و عباراتی مشاهده می‌شود که در آنها شناسه‌های افعال در تشخیص شخص فعل نقشی بر عهده ندارند، بلکه شخص فعل از روی فاعل منطقی آن معلوم می‌گردد، به عنوان مثال در داستان اصحاب رقیم آمده است: «دیگر جوان گفت:خدایا تو می‌دانی که من شوانی کردی، هر شب که درآمدی نخست پیر-پدر خود را طعام دادی، آنگاه با فرزندان طعام خوردی 1p}». جزء اول واژه یعنی pa<apa پیشوند است، جزء دوم آن *naft<*namft را می‌توان صورت تحول یافته *namata-صفت مفعولی از ریشه nam-به معنی«خم شدن، حرکت کردن 10p}» (سنسکریت‌nam-«خم شدن 11p}»)تصور کرد. ریشه nam-علاوه بر واژه مورد بحث، با پیشوند a در فارسی میانه به صورت anam-(ماده ماضی:anaft-)به معنی«برگردانیدن»، با پیشوند fra به صورت franam-(ماده ماضی:franaft)به معنی«دور شدن» 13p}؛در فارسی دری به صورت«نمیدن»به معنی«میل کردن، توجه نمودن»(نک:برهان قاطع)؛در زبان سکایی-ختنی با پیشوند pati به دو گونه panam-«برخاستن»<-aya-nam-pati*وpanem-«بلند کردن، برافراشتن»<-namaya-*pati باقی مانده است."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.