Skip to main content
فهرست مقالات

ترسل و انشای فارسی از آغاز تا قرن ششم

نویسنده:

ISC (46 صفحه - از 121 تا 166)

کلید واژه های ماشینی : فارسی، دبیران، دیوان رسایل، نثر، بیهقی، زبان، عربی، دیوان رسالت، زبان فارسی، تشکیلات دیوان رسائل و دبیران

در این مقاله نگارنده تلاش کرده است تا کیفیت ترسل و انشای فارسی را از آغاز تشکیل حکومتهای نیمه مستقل ایرانی تا پایان دولت غزنوی، مورد بحث و بررسی قرار دهد.راقم سطور ابتدا تشکیلات دیوان رسائل و دبیران مشهور هر دوره را به اجمال معرفی کرده سپس به ذکر آداب ترسل، نگارش نامه‌ها و شکل‌شناسی آنها پرداخته و در پایان سیر تطور نثر منشیانه را آغاز دوره اسلامی تا پایان قرن پنجم هجری مورد نقد و بررسی قرار داده است.

خلاصه ماشینی:

"» 7p}می‌بینیم که نویسنده تاریخ سیستان، محمد بن وصیف را به دبیری ستوده و به تصریح گفته است:«بدان روزگار نامه پارسی نبود» 8p}از این جمله می‌توان دریافت که دیوان رسالت دربار یعقوب لیث به زبان عربی بود و محمد بن وصیف سگزی، دبیر تازی نویس دیوان رسایل او بوده است. » آقای دکتر خطیبی در کتاب فن نثر در ادب پارسی در خصوص نامه‌های دوره غزنوی می‌نویسد:«از آغاز سلطنت مسعود زبان پارسی در دیوان، دوشادوش زبان عربی به کار می‌رفت و جز بعضی از مکاتیب که به دربار خلافت نوشته می‌شد، سایر نامه‌ها به زبان فارسی بود. نثر منشیانه از آغاز تا پایان قرن پنجم در بحث انشای دوره طاهریان، صفاریان و سامانیان روشن شد که از این دوره‌ها نامه‌هایی به دست ما نرسیده است تا بتوان کم و کیف و اسلوب نگارش آنها را باز شناخت؛ولی از آنجایی که برخی از کتابها در این دوره به انشای وزیران نامدار بوده است 147p}و چون وزیران اغلب از میان دبیران کار کشته انتخاب می‌شدند؛می‌توان به قیاس حدس زد که اگر نامه‌ای از دوره‌های مذکور به زبان فارسی وجود داشته، سبک و شیوه نگارش آن جز شیوه انشای کتب فارسی که در آن دوره نوشته شده است، نخواهد بود؛یعنی همان شیوه نثر مرسل:کمی لغات عربی؛خالی بودن از متردافات و صنایع لفظی؛خالی بودن از درج و تضمین اشعار برای زینت کلام؛کوتاهی جملات؛ایجاز و مساوات با اکتفا به حداقل لازم از لفظ در برابر معنی."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.