Skip to main content
فهرست مقالات

سیمای دوگانه ابلیس در آثار حکیم سنایی

نویسنده: ؛

تابستان 1384 - شماره 1 (24 صفحه - از 66 تا 89)

کلیدواژه ها : ابلیس ،شیطان ،سنایی ،اشاعره ،مرجئه ،معتزله

کلید واژه های ماشینی : ابلیس ،سجده ،سجده در برابر آدم ،لعنت ،خداوند ،ابلیس در آثار حکیم ،حکیم سنایی ،حدیقه ،ابلیس از دستور خداوند ،آیات قرآن ،ابلیس در برابر آدم ،عزازیل ،سیمای دوگانه ابلیس ،دیوان سنایی ،برابر آدم ،لعنت حق ،خداوند مبنی‌بر سجده ،سجده نکردن ،گناه ابلیس ،ابلیس و آدم ،مجدود بن‌آدم سنایی ،سجده نکردن ابلیس ،عزازیل ازین ،سجده آدم ،ابلیس آدم ،اختیار ابلیس ،سجده کردند ،برحسب آیات ،ابلیس گفتند ،نگاه حکیم

برحسب آیات متعدد قرآن کریم،ابلیس از دستور خداوند مبنی بر سجده‌ در برابر آدم استکبار ورزید و سرپیچی کرد،در نتیجه،مورد لعنت حق تعالی‌ قرار گرفت،ولی به او اجازه داده شد که تا روز قیامت به اغوا و تسویل بندگان‌ بپردازد.براساس آموزه مذکور،جمهور مسلمین او را مجرم شمرده و همواره‌ بر او لعنت فرستاده و از شر او استعاذه جسته‌اند،ولی تعدادی از پیشروان‌ عرفان مکتب سکر به ویژه حلاج،عین القضاه،احمد غزالی برای ابلیس‌ سیمایی عاشقانه ترسیم کرده‌اند و سجده نکردنش را ناشی از غیرت عاشقانه‌ توحیدی او دانسته و ابلیس را تا مرتبه سید و سرور موحدان برکشیده‌اند.این‌ مقاله،سیمای دوگانه ابلیس را در آیینه سخنان حکیم سنایی ترسیم و با آیات‌ قرآن،احادیث،و سخنان عارفان و پیشروان فرق مهم کلامی،مقایسه می‌کند، و در صدد اثبات این مدعاست که نگاه حکیم غزنوی در مورد ایمان یا کفر،و اجبار یا اختیار ابلیس،با نظرگاه اشاعره و معتزله فاصله بسیار دارد و با موقف‌ مرجئه،همسویی بیشتری نشان می‌دهد.

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.