Skip to main content
فهرست مقالات

آرا و عقاید معروف کرخی

نویسنده:

ISC (16 صفحه - از 63 تا 78)

کلیدواژه ها :

عرفان ،زهد ،تصوف ،معروف کرخی ،عقاید معروف

کلید واژه های ماشینی : تصوف، معروف، معروف کرخی، عارف، تذکرة الاولیا، توکل، بغداد، صوفیه، زهد، محبت

معروف کرخی از عارفان طبقهء اول و آغازگر مکتب تصوف بغداد است که نقش‌ مهمی در انتقال تصوف از زهد به عرفان دارد.اگرچه او را به نام زاهد می‌شناسیم؛اما با تحلیل و بررسی اقوال و اندیشه‌های او در می‌یابیم که وی اولین تعریف از تصوف‌ را ارائه داده است.معروف تصوف را«گرفتن حقایق و گفتن دقایق و نومیدی از دست‌ خلایق»می‌داند.این تعریف مورد توجه مستشرقانی چون نیکلسون در جهت مطالعه‌ و شناخت جریان عرفان و تصوف قرار گرفته است.این مقاله می‌کوشد ضمن اشاره‌ای‌ کوتاه به زندگی معروف کرخی عمده‌ترین اندیشه‌های وی را براساس مأثورات و اقوال موجود بررسی و تحلیل نماید.آرای معروف عمدتا بر محور تصوف،محبت، شوق،توکل،رضا،فتوت و دنیا است. این مقاله همچنین به اختصار،زوایایی از شخصیت معروف را تبیین می‌نماید و خواننده را با عقاید معروف کرخی آشنا می‌سازد.شناخت معروف،از چند جهت‌ مقدمهء شناخت جریانات تاریخ تصوف است.تصوف وی منسوب به تشیع و سلسلهء او «سلسله السلاسل»صوفیه است و نسبت خرقهء صوفیه به واسطهء او به پیامبر می‌رسد.از طرفی به دلیل ماندایی بودن پدرش،تأثیر عقاید ماندایی را در افکار او می‌توان دید.

خلاصه ماشینی:

"معروف کرخی از عارفان طبقهء اول و آغازگر مکتب تصوف بغداد است که نقش‌ منابع بعد از آن‌ها،تأکید شده است که معروف کرخی به دست حضرت رضا(ع)اسلام‌ منابع اهل سنت چون طبقات الحنابله و تاریخ بغداد نام وی را در ردیف موالی امام رضا(ع) با این وصف دکتر زرین‌کوب(جستجو در تصوف ایران،ص‌ 411)ملاقات معروف با امام رضا را ممکن دانسته و آن را رد نمی‌کند. »در رسالهء قشیریه(ص 861)نیز تصوف چنین تعریف شده است:«تصوف‌ فراگرفتن کارهاست به حقیقت و نومید بودن از آنچه در دست مردمان است». از معروف دربارهء محبت پرسیدند گفت:«محبت نه از تعلیم خلق است که از موهبت‌ این جملهء معروف همان است که بعدها از آن به«جمعیت»تعبیر کردند چنان‌که‌ آمد»(تذکره الاولیا،ص 923)و این شرابی بود که دست غیب در جام معروف ریخت تا »(تذکرة الاولیا،ص 823)این مرتبه به قول ابو نصر سراج گونهء سوم صبر است که‌ از معروف کرخی نقل است که:«التماس که کنی از آنجا کن که جملهء درمان‌ها اما آنچه از معروف دربارهء توکل نقل شده نه آن توکلی است که ریشه در تنبلی و دنیا را به مردار و طالب آن را به سگ تعبیر می‌کند و عطار می‌گوید:چو مردار است این دنیای غدار چو سگ زان سیر شد بگذارد آن را »هجویری این جملهء معروف کرخی را چنین تأویل و تفسیر می‌کند: 1. معروف کرخی از جمله زاهدان قرن دوم هجری است که در گفتار و رفتار او گرایش‌ 2. ارتباط معروف کرخی با امام رضا و اسلام آوردن او به دست امام،و دربانی معروف‌ معروف به امام رضا(ع)و حضرت علی(ع)و از این طریق به پیامبر می‌رسانند."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.