Skip to main content
فهرست مقالات

مبناگروی و برهان تسلسل

نویسنده:

علمی-پژوهشی/ISC (10 صفحه - از 123 تا 132)

کلیدواژه ها : مبناگروی1 ،برهان تسلسل2 ،تلائم گروی3 ،توجیه4

کلید واژه های ماشینی : مبناگروی، برهان تسلسل، گروی، باور، مبناگروی و برهان تسلسل، توجیه، نظریه، گزاره، باورهای پایه، نظریه مجموعه باورهای انسان، مبناگروی قدیمی‌ترین نظریه، معرفت، تلائم گروی، باور موجه، اثبات خطاناپذیر بودن باورهای پایه، مبناگروان گذرا بودن توجیه، مبناگروان، توجیه باورهای غیر پایه، مبناگروی سنتی، Pn، باورهای غیر پایه، سنتی، استدلال‌های مبناگروان سنتی، استنتاج، گزاره‌ها مستلزم موجه بودن باور، گذرا، پیش‌فرض گذرا بودن توجیه، مبناگروی سنتی باستانی، محال، استنتاج باورهای غیر پایه

مبناگروی قدیمی‌ترین نظریه در باب «توجیه» است. در این نظریه مجموعه باورهای انسان به یک ساختمان تشبیه می‌شود: همان طور که هر ساختمان دارای دو قسمت زیر بنا و روبناست و روبنا به زیربنا متکی است، مجموعه باورهای انسان نیز چنین است: بعضی باورها زیربنایند و باورهای دیگر روبنا, و روبناها به زیربناها متکی‌اند. در این مقاله, ضمن بیان اصول مبناگروی و انواع آن, به مهم‌ترین برهان حامیان این نظریه یعنی «برهان تسلسل» می‌پردازیم و نشان می‌دهیم که این برهان بیش از آن که به سود نظریه یاد شده باشد به نفع نظریة رقیب, یعنی: تلائم گروی است.

خلاصه ماشینی: "در این نظریه مجموعة باورهای انسان به یک ساختمان تشبیه می شود: همان‌طور که یک ساختمان دارای دو قسمت پایه و روبناست و روبنا به پایه متکی است، مجموعه باورهای یک انسان نیز چنین است: بعضی باورها پایه‌اند و پاره‌ای دیگر روبنا و روبناها به پایه‌ها متکی‌اند. باورهای واقعا پایه چنین تعریف می شوند: یک باور آن گاه واقعا پایه است که اگر و فقط اگر: 1- موجه باشد، 2- توجیه آن از قبل هیچ باوری (پایه یا غیر پایه) نباشد. باورهای پایه در فرض اول, از آن جا که Pn فاقد توجیه است نمی‌تواند، مستقیم یا غیر مستقیم، هیچ باوری را موجه سازد، از این رو سلسله باورها از جملهP1، غیرموجه باقی می‌مانند. همان طور که مشاهده می‌شود، غیر از مقدمه 5 که مورد وفاق گروه‌های چهارگانه مبناگروان، شکاکان، تلائم گروان و نسبی گرایان است، هر یک از مقدمات 1تا4 مورد پذیرش یک گروه و رد گروه‌های دیگر است و این مستلزم آن است که هیچ‌کدام از مقدمات چهارگانه و یا نقیض آن‌ها بدیهی نباشند، از این رو، صرف نفی یک مقدمه برای رفع ناسازگاری از مقدمات پنجم, مؤید هیچ یک از دیدگاه‌های یاد شده نیست. (مقدمه5) پیش‌فرض سوم صادق است؛ زیرا همان طورکه پیشتر گفته شد بی حد و حصر بودن زنجیرة توجیه مستلزم آن است که توجیه هر باوری مشروط به توجیه سلسله‌ای نامتناهی از باورها باشد و چون تحقق چنین سلسله‌ای محال است از این رو توجیه هر باوری محال است. از آن‌جا که مبناگروان گذرا بودن توجیه را نمی‌پذیرند, از این رو, برهان تسلسل به رغم شهرت تاریخی‌اش در اثبات مبناگروی, بیشتر به سود دیدگاه رقیب، یعنی تلائم گروی است تا مبناگروی."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.