Skip to main content
فهرست مقالات

ایمان و فضایل اخلاقی

نویسنده:

علمی-پژوهشی (22 صفحه - از 1 تا 22)

کلیدواژه ها : مقومات معنایی ساختار ایمان ،تصدیق منطقی 3 – دل‌بستگی و تسلیم روحی ،مقام ثبوت ،مراتب تشکیکی

کلید واژه های ماشینی : ایمان ،معرفت ،قلبی ،تسلیم ،نفس ،تصدیق ،خدا ،معرفت قلبی و تسلیم نفسانی ،انسان ،ایمان و فضایل اخلاقی ،ساختار معنایی ایمان دینی ،حقیقت ایمان ،ساختار معنایی ایمان ،خوف ،محبت ،عنصر تسلیم روحی و نفسانی ،ایمان دینی ،حقیقت ،روحی ،مفهوم ،فعل ،یقین ،صفات ،مفهوم ایمان ،پذیری حقیقت ایمان ،معرفت عقلی ،تصدیق مندرج در مفهوم ایمان ،حقیقت ایمان تسلیم قلب ،ماهیت ایمان ،تحقق ایمان

بحث از چگونگی پیدایش ایمان دینی و علل و عوامل تقویت و تداوم آن از اهمیتی ویژه برخوردار است. بررسی این مسأله افزون بر این که از جنبة نظری، سبب دستیابی به فهم عمیق‌تری از مفهوم ایمان می‌شود و آشنایی با آن به عنوان مسأله‌ای وجودی، خود نقش مؤثری در تحول درونی انسان دارد، از جنبة عملی نیز می‌تواند در جهت ارایة راهکاری مناسب برای ایجاد و گسترش آن در جامعه به ما کمک کند. مقالة حاضر تحت عنوان "ایمان و فضایل اخلاقی" با توجه به افزایش و کاهش‌پذیری حقیقت ایمان بر پایة تحولات نفس (قلب) آدمی، به بررسی مقومات مندرج در ساختار معنایی آن می‌پردازد. نخست نظریات مختلف در تبیین تصدیق مندرج در مفهوم ایمان، به سه نظریة معرفت عقلی، معرفت قلبی و تسلیم نفسانی تقسیم می‌شود و با نقد و بررسی آن‌ها، سرانجام عنصر تسلیم روحی و نفسانی انسان به خدای یگانه اساسی‌ترین مقوم در ساختار معنایی ایمان دینی معرفی می‌گردد و سپس نقش اعمال صالح به عنوان لازم ذاتی آن در اکتساب فضایل اخلاقی و تأثیر این فضایل در حفظ و تقویت ایمان دینی تبیین می‌شود.

خلاصه ماشینی:

"نخست نظریات مختلف در تبیین تصدیق مندرج در مفهوم ایمان، به سه نظریة معرفت عقلی، معرفت قلبی و تسلیم نفسانی تقسیم می‌شود و با نقد و بررسی آن‌ها، سرانجام عنصر تسلیم روحی و نفسانی انسان به خدای یگانه اساسی‌ترین مقوم در ساختار معنایی ایمان دینی معرفی می‌گردد و سپس نقش اعمال صالح به عنوان لازم ذاتی آن در اکتساب فضایل اخلاقی و تأثیر این فضایل در حفظ و تقویت ایمان دینی تبیین می‌شود. اگر متناسب با یقین منطقی، التزام مندرج در مفهوم ایمان را التزامی‌ عقلی بدانیم این سؤال مطرح می‌شود که آیا معرفت (هر چند این معرفت، معرفتی یقینی باشد) و التزام عقلی می‌توانند اعمال صالح را به عنوان لازمه ذاتی خود در پی داشته باشند؟ چه بسا افرادی که به حقانیت چیزی معرفت عقلی و یقینی دارند و از نظر عقلی خود را ملتزم به انجام آن نیز می‌دانند، ولی در عمل به آن پایبندی نشان نمی‌دهند، شاید این افراد مصداق این آیة شریفه هستند که می‌فرماید: "و جحدوا بها و استیقنتها انفسهم ظلما و علوا" (نمل/14)؛ از روی ستم و سرکشی آن را انکار کردند در حالی که در درون خود بدان یقین داشتند. بدین ترتیب که وقتی مؤمن در مرتبة محبت به امکان دوری خویش از مشاهدة صفات الهی متوجه ‌می‌شود دچار رنج و تألم خاطر ‌می‌گردد که "خوف" متناسب با این مرتبه است؛ و آن گاه که معرفت، جلوه‌های تازه‌ای از جمال الهی را در قلب او به ظهور ‌می‌رساند حالت برانگیختگی و ناآرا‌می ‌خاصی در نفس او به وجود ‌می‌آید که آن را "شوق" ‌می‌نامند؛ و زمانی که شادمانی قرب و مشاهدة حضور نسبت به آن چه برای او حاصل است بر او غالب شود آن را "انس" ‌می‌گویند (همان، ص: 189)."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.