Skip to main content
فهرست مقالات

کابوس تجربه دینی

نویسنده:

علمی-ترویجی/ISC (7 صفحه - از 43 تا 49)

کلید واژه های ماشینی : دین ،اصلاح دین ،اسلام ،تجارب دینی ،اصلی ،گوهر دین ،تجربه‌گرایی دینی ،مسیحیت ،اسلام مکتوب ،بحث اصلاح دین ،نظری ،بازگشت به تجارب دینی ،کتاب مقدس ،گوهر دین تجربه دینی ،نظریه ،رفتاری ،اقبال ،سخن ،اسلام گفتاری و رفتاری ،جریان تجربه‌گرایی دینی ،معنای بازگشت به تجارب دینی ،فقه ،دین‌داری ،گوهر اسلام تجارب دینی ،میان روشنفکران و نواندیشان دینی ،جهان ،تاریخی ،جریان ،برنامه اصلاح دین ،اعتقادات و اعمال

بحث اصلاح دین یکی از مباحث جدی در چند قرن اخیر میان روشنفکران و نواندیشان دینی است. آرا و نظریات بسیار متفاوتی در این باره مطرح شده است، یکی از این نظریات که اکنون میان نواندیشان رواج یافته است بر بازگشت به تجارب دینی تاکید دارد. نگارنده در این مقاله نخست به معانی متفاوت اصلاح دین -- خصوصا اسلام -- پرداخته و میان سه معنای آن: اسلام مکتوب، گفتاری و رفتاری و اعتقادی و عملی فرق گذاشته است، سپس سخن نواندیشان و خاستگاه تاریخی و عوامل پیدایش آن را بررسی کرده است و در نهایت با نگاهی باستان شناختی به نقد این نظریه پرداخته است. مقدمه اصلاح دین آرزوی همه دانشوران راستین دینی بوده است. مصلحان بزرگی از ادیان مختلف جهان می توان بر شمرد که برنامه اصلاح دین را سرلوحه فعالیت های خود قرار داده اند، اما در این میان کسانی نیز بوده اند که به بهانه اصلاح دین، در جهت تخریب دین و گمراه ساختن دین داران قدم برداشته اند. این امر موجب شده است که برنامه اصلاح دین همواره در پاره ای از ابهامات فرو رفته و آفاتی دامنگیر آن شود. به قول استاد شهید مطهری (ره): «بدیهی است جنبش هایی که داعیه اصلاح داشته اند یکسان نبوده اند، برخی داعیه اصلاح داشته و واقعا هم مصلح بوده اند برخی دیگر بر عکس، اصلاح را بهانه قرار داده و افساد کرده اند. برخی دیگر در آغاز جنبه اصلاحی داشته و سرانجام از مسیر اصلاحی (متن قابل خواندن نیست) منحرف از این قبیل آن قدر آلوده و پلید بود که برای اسلام نتیجه معکوس داد....»() همواره این پرسش مطرح بوده است که اصلاح دین در کدام چارچوب نظری صورت می گیرد و چه مکانیسم نظری می توان برای آن در نظر گرفت؟ بهتر است در ابتدا به توضیح چند نکته بپردازیم که با پاسخ پرسش فوق ارتباط دارد

خلاصه ماشینی:

"نگارنده در این مقاله نخست به معانی متفاوت اصلاح دین ــ خصوصا اسلام ــ پرداخته و میان سه معنای آن: اسلام مکتوب، گفتاری و رفتاری و اعتقادی و عملی فرق گذاشته است، سپس سخن نواندیشان و خاستگاه تاریخی و عوامل پیدایش آن را بررسی کرده است و در نهایت با نگاهی باستان شناختی به نقد این نظریه پرداخته است. اسلام اسلام مکتوب به معنای خاص (مجموع وحی و سخنان معصومان (ع)) Å اسلام رفتاری و گفتاری (اسلام مکتوب به معنای عام) Å پیام هسته و اصلی اسلام اعتقادی و عملی اصلاح دین همان طور که گفته شد، اسلام سه معنای متفاوت دارد، اکنون جای این پرسش است که اصلاح دین چیست؟ بدیهی است که این اصطلاح در جایی به کار می‌رود که چیزی از حالت اصلی و در خورش خارج شده و در آن فسادی رخ داده باشد، ما می‌خواهیم آن فساد را بر طرف کنیم و به صورت اصلی و در خورش در آوریم. 3. اصلاح دین به معنای بازگشت به تجارب دینی: تعیین جزئیات برنامه اصلاح در هر یک از دو محدوده فهم و اعتقادات و اعمال و تشریح اهداف و ابزارهای آن بحث مفصل‌تری می‌طلبد و مقصود ما در این مقاله تنها طرح نگرشی انتقادی است درباره آن چه که امروزه در برخی از محافل روشنفکری در باب احیاء و اصلاح دین با نام «بازگشت به تجارب دینی» مطرح می‌شود. احیای دین را دقیقا باید به معنای برداشتن فاصله موجود میان اندیشه‌ها و اعتقادها و اعمال فعلی مسلمانان از اسلام اعتقادی و عملی دانست آشکار است که توجه کردن به اسلام مکتوب و محوریت دادن به آن‌ها در این مورد نقش حیاتی دارد."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.