Skip to main content
فهرست مقالات

نگاهی به زبان دینی

نویسنده:

علمی-ترویجی/ISC (13 صفحه - از 3 تا 15)

کلیدواژه ها : خدا ،اشتراک معنوی ،معناداری ،زبان دینی ،گزاره های الاهیاتی ،نظریه تمثیلی ،تفسیرهای غیرشناختاری

کلید واژه های ماشینی : گزاره‌های، دینی، خدا، زبان دینی، قرآن، نظریه، صفات، ابطال‌پذیری، نظریه معناداری گزاره‌های دینی، گزاره‌های کلامی و الاهیاتی، گزاره‌های دینی، گزاره‌های کلامی، انسان، حسی، معناداری گزاره‌های دینی، فهم، خداوند، روایت، تفسیر، تفسیرهای غیرشناختاری از زبان دینی، فهم قرآن، زبان دینی از دیدگاه قرآن، اصل تحقیق‌پذیری، سخن، داستان، اسلام، روشن، اصل، علم، تجربه

این مقال بر آن است تا افق روشنی از بحث درباره زبان دینی را عرضه کند؛ از این رو، ابتدا به خاستگاه این بحث که گزاره های کلامی و الاهیاتی هستند، اشاره شده است؛ یعنی گزاره هایی که موضوع آن ها خدا و محمول آن ها یکی از صفات الاهی است. از آن جا که خدا، موجودی ماورای طبیعی به شمار می رود کاملا از اشیای محسوس متمایز است و زبانی که ما با آن سروکار داریم، زبانی است که از محدودیت و امکان برخوردار است؛ بنابراین، این پرسش مطرح می شود که چگونه می توانیم درباره خدا با همین زبان متعارف سخن بگوییم. برای حل این مشکل راه حل های گوناگونی مطرح شده است که عبارتند از: 1. نظریه تمثیلی؛ 2. نظریه اشتراک معنوی؛ 3. نظریه معناداری گزاره های دینی که شامل دو اصل تأییدپذیری و ابطال پذیری تجربی اند. پس از طرح چنین نظریه ای درباره معناداری گزاره های دینی، عده ای از فلاسفه چنان تحت تأثیر مشکلات مربوط به تحقیق پذیری قرار گرفتند که گزاره های دینی را غیرواقع نما تلقی کرده، به سوی تفسیرهای غیرشناختاری از زبان دینی گرایش یافتند که عبارتند از: 1. نظریه ابراز احساسات؛ 2. نظریه نمادین بودن؛ 3. تفاسیر شعائری و آیینی؛ 4. نظریه اسطوره ای دانستن زبان دینی. در ادامه، این نظریات نقد و بررسی، و در پایان، دیدگاه قرآن در باب زبان دینی مطرح شده است.

خلاصه ماشینی: "دومین دلیل برای تأکید فلسفی بر گزاره‌های کلامی، در این واقعیت نهفته است که فلسفه دین، پیش از هر چیز به مسائل توجیه، معنا و ارزش ادعاهای دینی، تعلق خاطر دارد و گمان می‌شود پاسخ به این پرسش که آیا دین، شکلی موجه و معقول از فعالیت‌های انسانی به‌شمار می‌رود یا نه، به این مسأله منوط است که آیا ادله کافی برای پذیرش گزاره‌های کلامی که دین، بر آن‌ها مبتنی است، وجود دارد یا نه؛ برای مثال، مسیحیت فقط هنگامی نهاد موجه است که ما مجاز باشیم این گزاره را بپذیریم که جهان، مخلوق و تحت حاکمیت خدای متشخص، عالم و قادر مطلق و کاملا خیری است که خود را در کتاب متجلی ساخته است؛ بنابراین، فلسفه دین، به‌طور عمده عهده‌دار بررسی مبانی گزاره‌های دینی است و ما زمانی می‌توانیم این را بررسی کنیم که از جنبه‌های رازآلود زبان دینی، آگاه شویم. آزمون‌هایی که وی برای بررسی حضور باغبان ذکر می‌کند، همه را می‌توان حسی خواند و از این مثال باغبان، به‌طور کامل آشکار است که فلو با طرح موضوع ابطال‌پذیری، وجود خدا را به‌طور تقریبی مدنظر دارد؛ (19) بنابراین، بر اساس دیدگاه فلو، گزاره‌های دینی مادامی معنا خواهند داشت که مانند گزاره‌های علمی به نحو تجربی ابطال‌پذیر باشند؛ اما او ادعا می‌کند که متدینان، امتناع می‌ورزند تا شرایط ابطال‌پذیری را برای ادعاهای خود بپذیرند؛ از این رو بر اساس دیدگاه فلو، ما باید دعاوی دینی را انکار کنیم؛ البته نه به این دلیل که کذب آن‌ها ثابت شده است، بلکه به این دلیل که فاقد معیار ابطال‌پذیری‌اند که آن‌ها را معنادار می‌سازد."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.