Skip to main content
فهرست مقالات

تجربه دینی و مسأله عینیت

نویسنده: ؛

زمستان 1381 - شماره 26 علمی-ترویجی (13 صفحه - از 30 تا 42)

کلیدواژه ها : تجربه دینی ،احساس وابستگی مطلق ،حقیقت متعالی ،حقیقت الوهی ،احساس امید ،احساس تعالی‌خواهی ،فطرت کمال خواهی ،عینیت و ذهنیتواژه‌های کلیدی این نوشتار به شمار می‌آیند

کلید واژه های ماشینی : تجربه‌های دینی ،احساس وابستگی مطلق ،دینی ،برهان تجربه دینی ،عینی ،برهان فطرت ،احساس وابستگی ،تجربه‌های دینی و عرفانی ،وابستگی مطلق ،خداوند ،ذهنی ،ادراکات حسی ،عرفانی ،تجربه عرفانی ،حسی ،کمال مطلق ،تجربه‌های حسی ،عینی بودن ،وجود خداوند ،زبان دین ،احساسات دینی ،اعتقاد دینی ،واقعیتی عینی ،پلورالیسم دینی ،وجود متعلق ،فیلسوفان دین ،احساس عرفانی ،خداوند به کار ،خداوند تأیید شده ،فلسفه دین

یکی از بحث‌های مهم درباره تجربه دینی بررسی ذهنی یا عینی بودن تجربه‌های دینی است. بسیاری از فیلسوفان دین و متکلمان الهی بر عینی بودن تجربه‌های دینی تأکید دارند. یعنی تجربه‌های دینی پدیده‌هایی صرفا ذهنی و روانی نیستند. بلکه بر حقیقت یا حقایقی عینی و ماوراء طبیعی دلالت می‌کنند. برهان‌های تجربی بر وجود خداوند که در الهیات جدید مسیحی مطرح شده است ناظر به همین مسأله است. احساس وابستگی مطلق، احساس تعالی خواهی و اصل آسان باوری از جمله مبانی فکری و روان‌شناختی دیدگاه‌هایی است که طرفدار عینی بدون تجربه‌های دینی‌اند. به اعتقاد آنان این مبانی و اصول به انضمام پاره‌ای دیگر از اصول و قواعد منطقی و فلسفی عینی بودن تجربه‌های دینی را مبرهن می‌سازد. این بحث با آن چه در الهیات اسلامی به نام طریق یا برهان فطرت بر وجود خداوند تأیید شده است قابل مقایسه و بررسی است. زیرا اگر چه از تجربه دینی تفسیرهای متفاوتی ارائه شده است، اما تفسیر آن به عنوان احساس وابستگی مطلق و نیز احساس تعالی جویی بشر با فطریات احساسی که در الهیات اسلامی مطرح شده است کاملا هم‌خوانی دارد. برخی از فیلسوفان مسیحی تجربه‌های دینی و عرفانی را فراذهنی و فراعینی توصیف کرده و با تفکیک زبان دین و عرفان از زبان علوم طبیعی به اسطوره‌ای بودن زبان دین و عرفان گرویده و چنین نتیجه گرفته‌اند که زبان دین عینی نیست، یعنی از الگوی زبان مصطلح در علوم طبیعی پیروی نمی‌کند، ولی با این حال ذهنی نیز نیست، یعنی صرف تخیل و پندار ذهنی نمی‌باشد، بلکه حقیقتی ماوراء طبیعی را مکشوف می‌سازد. روشن است که بازگشت این دیدگاه به نظریه عینی‌گرایانه در باب تجربه‌های دینی و عرفانی است. مناقشه‌های دیگری بر این نظریه وارد شده است که در متن مقاله بیان گردیده است.

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.