Skip to main content
فهرست مقالات

نقش دین در فرهنگ سازی توسعه علمی

نویسنده:

علمی-ترویجی (29 صفحه - از 19 تا 47)

کلیدواژه ها : دین ،توسعه ،تولید علم ،فرهنگ‌سازی

کلید واژه های ماشینی : دین ،نقش دین در فرهنگ‌سازی توسعه ،فرهنگی ،توسعه ،فرهنگ‌سازی توسعه علمی ،اجتماعی ،توسعه علمی ،نقش دین ،علمی ،نقش ،نظام ،اسلامی ،نظام اجتماعی ،انسان ،جامعه ،تحول ،ایران ،درون نظام اجتماعی ،زندگی ،توسعة علمی ،تأثیر ،علم و دین ،معنا ،زمینه‌های تأثیرگذاری دین در فرهنگ‌سازی ،تغییر ،درک ،توسعه علم در ایران اسلامی ،نظام اجتماعی ـ فرهنگی ،فرهنگ‌سازی توسعة علمی ،مؤلفه‌های فرهنگی و توسعه علمی

انقلاب اسلامی ایران برخوردار از دو ویژگی «آگاهی» و «دین‌باوری» نقطه عطفی در تحولات فکری و اندیشه‌ای مردم ایران و نویدبخش تحول اساسی در عرصة فرهنگ‌سازی، تولیدات علمی و توسعه دانش و فناوری می‌باشد. میزان تأثیر فرهنگ برتوسعه آنگونه است که نظریه‌پردازان بر این باورند، توسعه تا وقتی با هویت اجتماعی ـ فرهنگ سازگار نیفتد تولدی نخواهد یافت. توسعه مطلوب توسعه‌ای درون‌زا است که با اتکاء به فرهنگ خودی، توانایی هدایت، انسجام بخشی و نظارت را در زمینه‌های اجتماعی ـ فرهنگی امکان‌پذیر می‌نماید. منازعات فرهنگی ریشه‌های عمیقی دارند که سراسر مباحث توسعه علمی را تحت‌الشعاع قرار می‌دهند . از این حیث پیوستگی دین با مؤلفه‌های فرهنگی و توسعه علمی محول واقع‌نگری و تلاش برای درک صحیح‌تر توسعه علم می‌باشد. دغدغة تولید و توسعه‌ علم در ایران اسلامی که چند سالی است انس محفل عالمان و اندیشمندان شده است، نشانه توجه آگاهانه به نفش بنیادی دین در فرهنگ‌سازی و نحوه نگرشی است که جامعه دینی برای ساماندهی زندگی دنیوی خود (توسعه) بیان می‌دارد و انقلاب اسلامی ایران به عنوان نمود عینی این تحول سیاسی اجتماعی ضرورت طرح این سؤال را فراهم نموده است که: دین چگونه در نظام اجتماعی به ایفای نقش می‌پردازد و نقش دین به طور خاص در فرهنگ‌سازی توسعه علمی چگونه است؟ در این مقاله سعی شده است چگونگی ایفای نقش دین و به عبارت روشن‌تر زمینه‌های تأثیرگذاری دین در فرهنگ‌سازی برای توسعه علمی را مورد بررسی قرار دهد در پاسخ به طرح سؤال فوق فرضیة مقاله بر این باور طراحی شده است که: دین می‌تواند با همگامی (پاسخگویی به موقع و اقناع کننده) به مقتضیات زمان و مکان از طریق احیاء‌خود و اصلاح سنت دینی با رجعت به ریشه‌ها به هماهنگی عناصر فرهنگی، علم‌پذیری و دین‌ورزی تؤامان در قالب نیروهای مکمل مدد رساند و توسعه علمی را در چارچوب فرهنگ‌سازی پویا و پایدار عینیت بخشد به طوری که دین از درون نظام اجتماعی ـ فرهنگی، تولید علم و توسعه علمی را به نحوی هدایت و جهت می‌دهد که با نقشه ادراکی و الگوی تفکر در آن جامعه سنخیت داشته باشد.

خلاصه ماشینی:

"فرهنگ‌سازی توسعه علمی چگونه است؟ در این مقاله سعی شده است چگونگی ایفای نقش دین و به عبارت روشن‌تر زمینه‌های تأثیرگذاری دین در فرهنگ‌سازی برای توسعه علمی را مورد بررسی قرار دهد در پاسخ به طرح سؤال فوق فرضیة مقاله بر این باور طراحی شده است که: دین می‌تواند با همگامی (پاسخگویی به موقع و اقناع کننده) به مقتضیات زمان و مکان از طریق احیاء‌خود و اصلاح سنت دینی با رجعت به ریشه‌ها به هماهنگی عناصر فرهنگی، علم‌پذیری و دین‌ورزی تؤامان در قالب نیروهای مکمل مدد رساند و توسعه علمی را در چارچوب فرهنگ‌سازی پویا و پایدار عینیت بخشد به طوری که دین از درون نظام اجتماعی ـ فرهنگی، تولید علم و توسعه علمی را به نحوی هدایت و جهت می‌دهد که با نقشه ادراکی و الگوی تفکر در آن جامعه سنخیت داشته باشد. بنابراین آن‌چه مهم است و همه توجه پژوهشگر را باید به خود جلب کند، پویایی‌های فرهنگی درونی است: ریشه نخستین هر گونه فرایند اجتماعی که از اهمیتی کم‌وبیش برخوردار است، باید رد ترکیب محیط اجتماعی درونی جست‌وجو شود … زیرا اگر محیط اجتماعی بیرونی، یعنی محیط اجتماعی که به‌وسیله جوامع پیرامون تشکیل شده است، می‌تواند تأثیراتی داشته باشد، این تأثیرات تنها بر کارکردهایی است که موضوع آن‌ها حمله و دفاع است و افزون بر این، محیط بیرونی تنها با واسطه قرار دادن محیط درونی می‌تواند اثر خود را تحمیل کند (کوش، 1381: 90) سوروکین نیز در کتاب مهم خود به‌نام پویایی‌های اجتماعی ــ فرهنگی (1941 ــ 1937) که در چهار جلد نگاشته، به‌وجود آمدن تغییرات در نظام اجتماعی ــ فرهنگی را در نه بند خلاصه کرده که به نحوی واقع بینانه و البته با ظرافت زمینه‌های ابتکار عمل و قدرت مداخله در نظام اجتماعی ــ فرهنگی را مشخص ساخته است، ضمن آن‌که عوامل خارجی و فشارهای آن‌ها برای ایجاد تغییرات مطلوب خودشان، در نظر گرفته شده‌‌اند."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.