Skip to main content
فهرست مقالات

دین و فلسفه در مکتب نوافلاطونی

نویسنده:

علمی-ترویجی/ISC (26 صفحه - از 71 تا 96)

کلیدواژه ها :

عقل ،دین ،فلسفه ،ماده ،نفس ،مراتب نفس ،احد ،نو افلاطونی ،ما بعد الطبیعه فلوطین ،معاد تناسخ

کلید واژه های ماشینی : فلوطین، فلسفه، افلاطون، دین، احد، نفس، مسیحیت، کاپلستون، عقل، بریه

دنیای فلسفه در طول تاریخ بلند آوازه خود، چهره‌های ماندگار و اثرگذاری را به بشر تحویل داده است. فلوطین یا پلوتینوس از جمله آنان یا یکی از سر آمدترین آنان است که اندیشه‌ها و افکارش از همان زمان در تفکر فلسفی فیلسوفان تأثیر قابل توجهی گذاشت. حتی فلسفه مسیحیت تحت تأثیر او تأسیس شد. فیلسوفان مسلمان نیز از پیروان مشا و اشراق و حکمت متعالیه از دیدگاه‌ها و افکار او بهره‌مند شده‌اند. این نوشتار* در پی آن است تا دیدگاه‌های او را در عرصه ما بعد الطبیعه ( البته به اجمال) بیان کند و نسبت‌ دین و فلسفه را در اندیشه‌هایش نشان دهد.

خلاصه ماشینی: "او به‌ واقع چگونه می‌تواند در عین اعتقاد به وحدت و این که واحد، اصل نهایی هر چیز است، کثرت اشیای متناهی را تبیین کند؟ احد نمی‌تواند خود را به اشیای متناهی محدود کند که گویی آن‌ها جزء او هستند و نه می‌تواند عالم را با فعل آزاد اراده خویش بیافریند؛ زیرا آفرینش، نوعی فعالیت است و نسبت دادن فعالیت به خدا و بدین گونه بر هم زدن تغییرناپذیری او خطا است (مطهری، همان: ج 13، ص 839؛ کاپلستون، همان، ج 1، ص 537)؛ پس او بااستفاده از کلمات استعاری و مجازی مانند هرین (جاری شدن، فیضان)، و آپورین (صادر شدن) به حل این تناقض می‌پردازد (بریه، همان: ج 2، ص 249). ویژگی نفس‌ این نفس عالم، غیر جسمانی و تقسیم‌ناپذیر است؛ چنان که عقل نیز تقسیم‌ناپذیر، و روح نیز در حیطه معقول چنین است؛ اما در ماهیت اواست که از وحدت خود بیرون آید و با آن چه تقسیم‌پذیر است یعنی جسم، پیوند یابد و بدین سان تقسیم‌پذیر شود (کاپلستون، همان: ج 1، ص 539)؛ بنابراین، هر دو عمل او یعنی تلاقی با عالم بالا و پایین هر چند در ظاهر با هم اختلاف دارند، در واقع یکی هستند؛ زیرا از همان حیث که به تأمل در عالم معقول می‌پردازد، بی آن که خود بخواهد، اثری از آن صادر می‌شود که عالم محسوس را منظم می‌سازد."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.