Skip to main content
فهرست مقالات

فطرت، به مثابه دال دینی

نویسنده:

علمی-ترویجی/ISC (18 صفحه - از 5 تا 22)

کلیدواژه ها : فطرت ،معرفت دینی ،فطرتمندی انسان, فطرت نمونی دین ،دال دینی, معرفت دینی, فهم‌ دین ،حجیت ومدرکیت ،آسیب‌‌شناسی معرفت دینی ،روش‌شناسی کاربرد فطرت در کشف دین

کلید واژه های ماشینی : فطرت ،دین ،اثبات فطرتمندی انسان و فطرت‌نمونی ،عقل ،دال ،انسان و فطرت‌نمونی دین ،کارکردهای ،کشف و فهم معارف دین ،فطرت نمون ،نمونی دین ،انسان ،گرایش‌های ،فطرت نمونی دین ،اثبات ،معرفت دینی ،بالمعنی ،روش‌شناسی اثبات فطرت‌نمونی دین ،ذات ،حکمت ،فهم ،روش‌شناسی کاربست فطرت در کشف ،کاربرد ،منشأ ،کاربست فطرت در کشف حکمت ،خدا ،کاربست فطرت در قلمرو حکمت ،اثبات فطرتمندی آدمی و فطرت ،اثبات فطرت ،فطرت‌مندی آدمی و فطرت‌نمونی دین ،فطرت غیر از عقل

فطرت (بالمعنی الاخص) که عبارت است از خلقت خاص و سرشت ازلی آدمی, منشأ پاره‌ای شناخت‌ها و گرایش‌های متعالی است؛ دین نیز فطرت نمون است‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌؛و فطرت غیر از عقل وشهود است؛ فطرت, دست‌کم دارای سه‌کاربرد در زمینه دین‌پژوهی است : 1.کشف پاره‌ای از گزاره‌ها و آموزه‌های دینی، 2.کمک به کاربرد دیگر مدارک دینی معتبر، درکشف و فهم معارف دین, 3.ارزشیابی و آسیب‌شناسی معرفت دینی. مؤلف پس از پیشنهاد ساختار جامع تحقیق نهایی برای اثبات نظریة خویش, در این مقاله سعی کرده است ضمن اثبات فطرتمندی انسان و فطرت‌نمونی دین و تبیین تمایز عقل و فطرت, فهرستی جامع از کارکرد‌های عام و خاص فطرت در دین پژوهی ارائه کند.

خلاصه ماشینی:

"** عضو هیأت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشة اسلامی تاریخ دریافت: 28/11/82 تاریخ تأیید: 19/2/84 مقدمه این مقاله درصدد طرح «حجیت فطرت برین آدمی (فطرت بالمعنی الأخص) در کشف و درک گزاره‌ها و آموزه‌های دینی، و نیز امکان کاربرد آن در ارزشیابی و آسیب‌شناسی معرفت دینی» است؛ تبیین و اثبات این مدعا در گرو بازپژوهی دقیق و عمیق مباحثی است که فهرست اجمالی آن در زیر می‌آید: مبحث یکم ـ مفهوم‌شناسی و اطلاقات فطرت و فطری در علوم و آراء گوناگون: 1ـ تلقی و اطلاقات فطرت در فلسفه‌های اسلامی و غربی. [6] استاد جوادی آملی، با اشاره به تفاوت آیه‌ی فوق با آیات قبلی گروه پنج، آنها را دو گروه جدا از هم قلمداد کرده‌اند، ایشان در ذکر تفاوت این دو دسته آیات می‌فرماید: آیات اول، وصف حال آدمی پس از ظهور هر خطری است اما آیه‌ی اخیر، اشاره به مورد خاص و احیانا تنها حالت سفر دریایی دارد؛ (جوادی آملی، فطرت در قرآن، ص ) چنانکه ملاحظه می‌فرمایید این حد تفاوت، برای توجیه فاذا رکبوا فی الفلک دعواالله مخلصین له الدین فلما نجیهم الی البر اذا هم یشرکون[1](عنکبوت (29):65) 6/1) آیات مثبت فطرانی بودن دیانت و دینداری، از راه حب و شوق به لاهوتیات؛ آیاتی که اذعان می‌دارد که اگر دین تحمیل بر بشر می‌بود هرگز در بشر اشتیاق نفسانی و جذبه‌ی روحانی بدان حاصل نمی‌گشت، اگر انسان کشش به سمت دین دارد از آن جهت است که احکام آن پاسخ به خواسته‌های درونی و باطنی اوست، مانند: ولکن الله حبب الیکم الایمان و زینه فی قلوبکم [2](حجرات (49):7) والذین آمنوا اشد حبا لله[3] (بقره (2):165) البته به آیات دیگری نیز می‌توان برای اثبات مدعا استشهاد کرد،[4] مانند: بقره (2):130-139؛ انعام (6): 14و78-79؛ احزاب (33):72 و یس (36):60، الذاریات (51):20ـ 21."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.