Skip to main content
فهرست مقالات

چیستی عقلانیت

نویسنده:

(10 صفحه - از 3 تا 12)

کلید واژه های ماشینی : عقلانیت، عقل، عقلانیت نوعی و عقلانیت هنجاری، عقلانیت وظیفه‌شناختی و عقلانیت ابزاری، عقلانیت ابزاری، عقلانیت وظیفه‌شناختی، باور، عقلانیت وظیفه، عقلانیت هنجاری، وظایف

خلاصه ماشینی:

"پرسش‌های عمده‌ای که در این زمینه مطرح می‌شود عبارت‌ا‌ند از: 1) عقلانیت چیست و تحت چه شرایطی یک باور یا یک گزاره‌ معقول به حساب می‌آید؟ 2) عقلانیت چه مدل‌هایی دارد و چه تقریرهای فلسفی از آن در کار است؟ 3) آیا عقلانیت در همة زمینه‌ها به یک معنا است یا نه، مفهوم واحدی از عقلانیت در همة زمینه‌ها در کار نیست؟ عقلانیت نوعی و عقلانیت هنجاری مقصود از بحث در عقلانیت، مفهوم خاصی از آن می‌باشد که عقلانیت هنجاری (normative rationality) نام دارد و باید آن را از عقلانیت به معنای نوعی جدا کرد. به عبارت دیگر، باورها و رفتارها برخلاف اشیای‌ خارجی، شأنیت موصوف شدن به عقلانیت را دارند، این سخن بدین معنا است که رفتارها و باورهای خاص می‌توانند معقول و یا غیرمعقول باشند، ولی اشیای‌ خارجی، قابلیت معقول و یا غیرمعقول بودن را ندارند. مثلا چیزم به این نکته اشاره می‌کند که: «هر شخصی نسبت به هر گزاره‌ای که در نظر می‌گیرد دو نیاز کاملا متفاوت دارد: (1) او باید نهایت سعی‌اش را انجام دهد تا اگر گزاره‌ای را ست در آن صورت به آن باور داشته باشد؛ و (2) او باید نهایت سعی‌اش را انجام دهد تا اگر آن گزاره دروغ است به آن باور نداشته باشد» (Chisholm,1977:15) هدف عقلانیت وظیفه‌شناختی بنابر چنین تقریری، معرفت‌شناختی است؛ شخص باید بکوشد تا آنجا که ممکن است باورهای راست را بدست آورد و نیز باید بکوشد تا آنجا که ممکن است باورهای دروغ را از دستگاه معرفتی‌اش حذف کند."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.