Skip to main content
فهرست مقالات

عقلانیت علمی کلاسیک

نویسنده:

(26 صفحه - از 13 تا 38)

کلید واژه های ماشینی : عقلانیت علمی ،علمی ،گالیله ،معرفت ،عقلانیت علمی کلاسیک ،ارسطویی ،استقرایی ،نظری ،پیشرفت ،تبیین ،طبیعت ،مشاهدتی ،گزاره‌های ،تجربه ،قوانین ،مدعای ،تجربه‌گرایان ،روش ،پیشرفت علمی ،مدعای عقلانیت علمی سخت ،دانشمندان ،مفهوم عقلانیت علمی ،مشاهده ،انسان ،جهان ،عبارات ،مفهوم ،قرن هفدهم ،مقولات ،معرفت علمی

خلاصه ماشینی:

"مدل‌های داروینی معرفت‌شناسی پوپر (1972) و تولمین (1972)، نظریة ابطال‌پذیری (falsificationism)پوپر، تبیین کوهن از انقلاب‌های علمی، و نظریه پراکنش معنایی(meaning variance) فایرابند همگی به یاری این اندیشه آمدند که علم صرفا با انباشت و افزوده شدن حقایق اثبات شده جدید بر روی حقایق پیشین رشد و تکامل نمی‌یابد و دگرگونی نظریه‌ها به صورت انباشتی (cumulative) یا پیوسته نیست، بلکه نظریه‌های علمی گذشته ممکن است با نظریه‌های جدید جابه‌جا، ابطال و یا از نو تفسیر شوند. همپل در این باره می‌گوید:‌ دوران ما را غالبا دوران علم تکنولوژی علمی نامیده‌اند و برای این نام‌گذاری دلایل کافی وجود دارد؛ از جمله این که پیشرفت‌هایی که طی چند قرن گذشته در علوم طبیعی و به‌تازگی در رشته‌های روان‌شناسی و جامعه‌شناسی صورت گرفته، دامنة معرفت ما را بسیار گسترانده و فهم ما از جهان زیست خود و دوستانمان را ژرف‌تر ساخته و کاربرد علمی بینش‌های علمی به طور فزاینده‌ای توان ما را در مهار نیروهای طبیعت و اذهان آدمیان بالا برده است. چنین عواملی بیرونی به شمار می‌آیند و در تبیین عقلانی ساختار معرفت و تغییرات و تحولات علمی نقشی ندارند؛ مثلا چنانچه در برهه‌های از تاریخ علم تغییری مشاهده نکنیم یا تغییر بسیار اندک و کندی را ببینیم و در تبیین آن بگوییم که نظریه‌های جدید بر نظریه‌های قدیمی از لحاظ سودمندی، قدرت پیش‌بینی یا حقیقت‌نمایی برتری چشمگیری ندارند، به‌واقع تبیینی درونی و عقلانی کرده‌ایم؛ اما اگر چنین تبیین کنیم که حامیان نظریه‌های قدیمی همه مجلات علمی و مسئولیت‌های آکادمیک را رد اختیار و کنترل خود دارند و کوشش‌های حامیان نظریه‌های رقیب را خنثی می‌سازند و آنها را در فشار و تگنا قرار می‌دهند که نتوانند برتری نظریه‌های مورد نظر خویش را اثبات کنند، دیگر تبیینی عقلانی نکرده‌ایم."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.