Skip to main content
فهرست مقالات

عقلانیت در نظر علامه طباطبایی (ره)

نویسنده:

(16 صفحه - از 65 تا 80)

کلید واژه های ماشینی : عقلانیت، عقل، علامه طباطبایی، انسان، ادراکات، احکام، فطرت، خدا، علامه طباطبایی ( ره )، معیار عقلانیت گزاره‌های عقل عملی، اعتباری، احکام عقل دربارة خداوند متعال، منطق، علامه طباطبایی دربارة عقلانیت، نظری، دین، احکام عقل، گزاره‌های، خداوند، عقلانیت احکام عقل عملی، افعال خدا، حقیقت، استدلال، معیار عقلانیت، سخن، فطرت انسان، معیار عقلانیت رفتار انسان، ادراکات نظری، اسلامی، عقلانیت علامه طباطبایی در قلمروی

خلاصه ماشینی: "در نظر علامه طباطبایی معیار پذیرش و تن در دادن به ادراکات نظری این است که یا باید بدیهی و خود به خود آشکار باشند، به ‌طوری که انسان مجالی برای تشکیک در مطابقت آنها با خارج و واقع نداشته باشد ـ مگر اینکه به‌ گونه‌ای بیمار باشد ـ و یا باید در قالب برهان صحیح منطقی بر بدیهیات مبتنی باشند و سیر منطقی ـ منظور همان قواعد استدلال و استنتاج است ـ را امری می‌دانند که هر انسانی بالفطره با آن آشنا است و عمل به آن می‌کند. ادراکات عملی از واقعیات خارج اخذ شده‌اند و از این‌رو از خارج حکایت نمی‌کنند تا سخن از مطابقت یا عدم مطابقت آنها بروند؛ بلکه محصول جعل و اعتبار ذهن بشرند؛ البته چون این جعل و اعتبار بی‌ملاک نیست و انسان برای سامان دادن به زندگی خود و رفع نیازها و جلب منافع اقدام به جعل آنها می‌کند، می‌توان از ارزش آنها پرسش کرد و با توجه به تأثیری که در نیل به اهداف منظور در زندگی بشر دارند، ارزیابی می‌شوند، و براساس این ارزیابی اخذ یا رفض شوند،‌ اما در هر صورت با تفکیک اعتباریات از نظریات و جعلی خواندن اعتباریات و حقیقی خواندن نظریات، نظریات به قلمروی خبر ملحق می‌شوند و اعتباریات به قلمروی انشا‌ و به همین سبب، در حالی که سخن از صدق و کذب و ادراکات نظری می‌رود، سخن از مفید یا مضر بودن اعتباریات می‌رود و باز به همین دلیل، در حالی که ادراکات نظری، برهان‌پذیرند؛ ادراکات اعتباری، برهان‌ ناپذیرند."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.