Skip to main content
فهرست مقالات

اصطلاحات (10): ایمره لاکاتوش (1922-74)

(12 صفحه - از 165 تا 176)

کلید واژه های ماشینی : عقلانیت، استدلال، شکل عقلانیت، استنتاج، معرفت، غیر‌عقلانی، استقرایی، هیوم، اساس اصول معیار استدلال قیاسی، عقلانیت عملی

خلاصه ماشینی:

"اما این توصیف کلی نمی‌تواند معنای دقیق عقلانیت باشد زیرا همواره در مقابل یک عمل یا باور یا گرایش معین، اعمال و باورها و گرایش‌هایی رقیبی وجود دارند که آنها نیز عقلانی محسوب می‌شوند؛ به تعبیر دیگر، در فرهنگ غربی برای انواع متفاوت استدلال، معیارهای مشروعیت متفاوتی در نظر می‌گیرند و به این ترتیب به نظر می‌رسد که هیچ‌یک از انواع عقلانیت، یا قواعد عقل در فرهنگ غرب مقبولیت عام ندارد. به طور مثال، می‌گویند فرضیة خاصی در باب علت یک پدیده معین زمان عقلانی است که در شرایط مهارشدة متنوع و معینی از برای حذف دیگر تبیین‌های ممکن پدیدة مورد نظر آزموده شده باشد؛ در غیر این صورت، یعنی بدون یک رشته از این گونه آزمون‌های حذفی، پذیرش آن فرضیه به مثابة فرضیه‌ای حمایت‌شده، پذیرشی غیر‌عقلانی خواهد بود. فیلسوفان بر چه اساسی، غیر از این گونه شهودهای غیر‌دوری، در نهایت می‌توانند نظریه‌هایشان دربارة هنجارهای صحیح استدلال قیاسی یا احتمالات را بنا کنند ؟ تردید نیست که گاهی ممکن است از برای ساختن یک نظام جامع هنجارها یک شهود فدا شود، اما داده‌های تجربی در اصل قادر نیست نشان دهد که ذهن انسان تعلیم‌ندیده در عقلانیت ناقص است، زیرا ما مجبوریم در بسیاری از وضعیت‌ها برای خاطر فراهم آوردن نظریه‌های ایجابی، که بر حسب آنها خود را در نقد خطاهای گاه به گاه در اعمال محاسبات ریاضی و غیره خاطر جمع احساس می‌کنیم، عقلانیت ذهن انسان تعلیم ندیده را بپذیریم."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.