Skip to main content
فهرست مقالات

معرفت شناسان (10): پیر موریس ماری دوئم

(10 صفحه - از 155 تا 164)

کلید واژه های ماشینی : فیزیک، مابعدالطبیعه، آزمایش، علمی، ابطال، فرضیه، پدیدارها، نظریة فیزیکی، قوانین، تبیین، نمادهای، تاریخ، پوپر، واقعیت، فرضیه‌های مهم نظریة فیزیکی، نظریه‌های علمی، آزمایش قاطع، احکام، اصلی، فرضیة، دیدگاه دوئم دربارة نظریه‌های علمی، مشاهده، اصلاحات، باب غیرتبیینی دانستن علم فیزیک، معنا، احکام نظریة فیزیکی، فیزیک آزمایش قاطع، علم و مابعدالطبیعه، آثار اصلیش در باب فیزیک، تاریخ علم

خلاصه ماشینی: "درحقیقت انکار امکان آزمایش قاطع از سوی دوئم برخلاف تصور پوپر حاصل تأکید بر تأیید نیست بلکه حاصل نوع نگرش او به مسئلة ابطال و تکذیب است، نگرشی که براساس آن ابطال فرضیه، امری ساده و واضح نیست بلکه به زنجیره‌ای از فرضیه‌ها و ارتباط نظریة‌ مربوط با نظریه‌های دیگر تعلق دارد و بنابراین در یک زمینة کل‌گرایانه (holistic) امکان دارد، اما تحقق ابطال در این زمینه، اگر اصلا رخ دهد، بسیار دشوار و سخت است. به عقیدة دوئم علت اینکه: «نمی‌توانیم پاره‌ای از احکام نظریة فیزیکی را به این شیوه ابطال نشده بدانیم»، این نیست که آن احکام درواقع تعاریف هستند بلکه این است که آن احکام را نمی‌توانیم به‌طور مستقل و مجزا از دیگر فرضیه‌های علمی بررسی کنیم. این فرض حاصل تعلیمات او دربارة علم و نظریه‌های علمی را خلاصه می‌کند: آزمایش‌هایی که در فیزیک انجام می‌شود درواقع مشاهدة پدیدارها به همراه تعابیر آنها است، بنابراین فیزیک‌دان‌ها فرضیه‌های واحد ارائه نمی‌کنند، بلکه برای مهار آزمایش آزمایشگاهی به تنهایی نمی‌تواند فرضیه‌ها را ابطال کند، و به همین دلیل آزمایش قاطع ممکن نیست. این نظریه‌ها تنها می‌توانند ما را قادر سازند که پدیدارها را پیش‌بینی و کنترل کنیم؛ ما باید نظریه‌های علمی را، بی‌آنکه باور کنیم، بپذیریم، و برای یک نظریة همین بس که «کفایت تجربی» داشته باشد به این معنا که بتواند پیش‌بینی‌های فزایندة دقیقی دربارة پدیدارها ارائه کند؛ به تعبیر دیگر، همة‌ آنچه از یک نظریة علمی می‌توان انتظار داشت صرفا عبارت است از «نجات پدیدارها» (save the phenomena)."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.