Skip to main content
فهرست مقالات

معرفی کتاب: متون مقدماتی در فلسفه علم

(30 صفحه - از 155 تا 184)

کلید واژه های ماشینی : علم، فلسفة علم، قوانین، تبیین، نظریه، نظری، همپل، تمایز، علوم اجتماعی، فرضیه

خلاصه ماشینی:

"منظور پاتنم از این تعبیر آن است که اولا اگر یک واژة مشاهدتی را نتوانیم به یک هویت مشاهده‌پذیر اطلاق کنیم آنگاه هیچ واژه مشاهدتی در کار نخواهد بود؛ و ثانیا بسیاری از واژگانی که بر آنچه کارنپ آنها را تحت نام «مشاهده‌ناپذیرها» طبقه‌بندی می‌کنند دلالت می‌کند واژه‌های نظری نیستند و دست‌کم بعضی از واژه‌های نظری وجود دارند که به مشاهده‌پذیرها دلالت می‌کنند، ثالثا گزارش‌های مشاهدتی معمولا دربردارندة واژه‌های نظری‌اند؛ و رابعا یک نظریه علمی ممکن است فقط به مشاهده‌پذیرها دلالت کند (مانند نظریة تکامل). از میان مسائل متعددی که در این زمینه مطرح می‌شوند چند مسئله از نقش بنیادی برخوردارند: (1) آیا علم باید یا می‌تواند خالی از ارزش یا بی‌طرف باشد؟ به‌طور کلی «بی‌طرف بودن از لحاظ ارزشی» چه معنایی در زمینه‌های مورد بحث دارد؟ همچنین چه نوع ارزش‌هایی در اینجا از نقش محوری برخوردارند؟ البته این پرسش نیز خواه ناخواه مطرح می‌شود که اصولا ارزش چیست؟ (2) اگر علم را فارغ از ارزش‌ها بدانیم این امر چه تأثیری بر برداشت ما از علم، معرفت و نیز چه تأثیری بر دیدگاهمان دربارة ماهیت و اهداف و کاربردهای اجتماعی علم و فناوری دارد؟ روشن است که اگر علم را فارغ از ارزش‌ها ندانیم نیز با این پرسش‌ها مواجه خواهیم شد. پرسش اساسی که همپل در اینجا مطرح می‌سازد آن است که آیا با روش‌های عینی در علوم تجربی می‌‌توانیم این‌گونه ارزیابی‌ها را مورد بررسی قرار دهیم؟ از دید همپل، از آنجا که علم می‌تواند در پیش‌بینی نتایج تصمیم‌های ما نقش ایفا کند و نیز از آنجا که داوری‌های ارزشی معمولا در همین چارچوب مطرح می‌شود بنابراین، علم می‌تواند ما را در تبیین چگونگی و چرایی حصول ارزش‌ها یاری رساند."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.