Skip to main content
فهرست مقالات

امکان فهم مصالح و مفاسد مورد نظر شارع

نویسنده:

ISC (22 صفحه - از 39 تا 60)

کلیدواژه ها : عقل ،مصلحت ،حکم شرعی ،مفسده ،تبعیت ،اخباریها ،اصولیها

کلید واژه های ماشینی : امکان فهم مصالح و مفاسد ،عقل ،حکم شرعی ،مصالح و مفاسد ،حکم ،اندیشة امکان فهم مصالح ،درک ،روایات ،امکان فهم ،درک قطعی مناطات احکام شرع ،احکام شرعی تابع مصالح ،درک ملاکات احکام شرع ،مصلحت ،فهم مناط احکام شرعی ،ملازمه ،فقه ،عقل توان درک و فهم ،امکان فهم مناط احکام ،درک مصالح حکم شرعی ،توان درک قطعی مناطات احکام ،درک مناطات احکام شرع ،امکان فهم مناط ،احکام شرع از سوی عقل ،قطع ،امکان فهم مناط شرعی ،اندیشة ،علیدوست ،درک مصلحت حکم شرعی ،شرع و امکان فهم مناطات ،حکم عقل و شرع

با این فرض که احکام شرعی تابع مصالح و مفاسدی هستند‍‍‍‍‍، این سؤال پیش می‌آید که آیا عقل توان درک و فهم این مصالح و مفاسد را دارد. گرچه طیف وسیعی از عالمان بر این باورند که این مصالح و مفاسد جز از طریق نص شارع قابل فهم نیستند، اما ادلة عقلی و نقلی همچون آیات و روایات بی‌شماری که بر عقل و تعقل دلالت دارند و از ناتوانی عقل هیچ سخنی به میان نیاورده‌اند، اندیشة امکان فهم مصالح و مفاسد توسط عقل را تأیید می‌کنند.

خلاصه ماشینی:

"در اینجا دو اشکال ممکن است ذهن خواننده را به خود مشغول دارد: اشکال اول «شبهة دور» است؛ با این بیان که هرگاه ملازمة حکم عقل و شرع و امکان فهم مناطات مورد نظر شارع توسط عقل را از دلیل خارج از عقل فهمیدیم؛ برای مثال مطلبی را عقل دریافت و شرع نیز در آن خصوص مطابق عقل حکم کرد یا در قانون عام از ملازمة میان درک عقل و احکام خویش سخن گفت، مشکلی پدید نمی‌آید؛ ولی چنانچه دلیل ملازمه و امکان فهم مناطات مورد نظر شارع از سوی عقل، خود عقل باشد، مشکل دور رخ می‌نماید؛ زیرا ثبوت ملازمه و امکان فهم مناط شرعی بر تمامیت درک ملازمه و امکان فهم توسط عقل توقف دارد و تمامیت درک ملازمه و امکان فهم بر ثبوت ملازمه و امکان فهم متوقف است. مبنای شرعی دیدگاه امکان مبنای شرعی این دیدگاه، آیات و روایات بی‌شماری است که به طور عام بر اعتبار همة مدرکات عقل و به طور خاص بر اعتبار درک مناطات احکام شرع از سوی عقل ـ به گونه‌ای که بتوان به آن استناد و حکم شرعی را استخراج نمود ـ دلالت دارد، و بدون اینکه در هیچ نص شرعی از ناتوانی عقل سخنی به میان آمده باشد*، در دهها نص معتبر بر عقلانی بودن دین و دینی بودن عقل تأکید شده است. نتیجه آنچه در این مقاله بر آن تأکید شده، اثبات دیدگاه امکان فهم مصالح و مفاسد مورد نظر شارع و لزوم گسست استفاده از عقل در کشف حکم شرعی، از به کارگیری آن در درک ملاکات حکم شرعی مکشوف از طریق قرآن و سنت است."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.