Skip to main content
فهرست مقالات

دیالکتیک در فلسفه افلاطون

نویسنده:

علمی-پژوهشی/ISC (22 صفحه - از 1 تا 22)

کلیدواژه ها :

فلسفه ،دیالکتیک ،مثل افلاطون ،روش جمع و تقسیم ،معرفت و ظن ،شهود عقلی

کلید واژه های ماشینی : دیالکتیک، افلاطون، معرفت، محاورات، تمثیل، دیالکتیک در فلسفه افلاطون، سخن، مثال، اهل دیالکتیک، روش

از مفاهیم بنیادین »نظام فلسفی« افلاطون، به معنای وسیع کلمه که شامل هستی‌شناسی، معرفت شناسی، اخلاق، سیاست و جز اینهاست، مفهوم »دیالکتیک« است. افلاطون این مفهوم را، به عنوان یک روش، از سقراط به ارث برده و در طول پنجاه سال فعالیت فلسفی خویش تغییراتی تکاملی در محتوا و صورت آن به وجود آورده است. تنوع موضوعات بحث، در محاورات گوناگون افلاطون گاهی اجازه نمی‌دهد که خوانندگان آثار او به راحتی بتوانند تمامی معانی دیالکتیک را با یکدیگر وفق دهند. این مقاله معانی دیالکتیک را در بسترهای گوناگونی که افلاطون به ایراد سخن پرداخته است پیگیری می کند و به بیان ارتباط آنها با یکدیگر و با سایر قسمتهای فلسفة افلاطون می‌پردازد.

خلاصه ماشینی: "به عبارت دیگر، نشان می‌دهد که چگونه اهل دیالکتیک از مرتبة اشباح و سایه‌ها که مرئی‌های دروغین هستند قدم فراتر می‌نهند و به رؤیت خود اشیای مرئی می‌پردازند؛ از آن مرحله نیز بالاتر می‌روند و ساختار نیمه‌معقول و نیمه ‌محسوس آنها را به دیدة عقل می‌نگرند؛ و با تحمل هر چه بیشتر دشواریهای حرکت از سوی محسوس به معقول، به رؤیت خود معقول اشیا ( یعنی مثالها) موفق می‌شوند؛ و سرانجام به مرتبة کشف رابطة میان آنها و به مقام توحید آنها در » مثال خیر« نایل می‌آیند. یعنی ما همیشه از قبل به مدد قوة عقل ( نوس) خویش با شروع از تجربة حسی به شهود مستقیم حقیقت مورد نظر نایل آمده‌ایم (همان چیزی که افلاطون از آن به عنوان »تذکر« یاد می‌کند) و با ذکاوت فلسفی خویش (استعداد ادراک کلیات از روی نمونه‌های جزیی، و قدرت طبقه‌بندی مفاهیم؛ توانایی بالا در ادراک مثل یا یادآوری آنچه در ضیافت الهی ارواح دیده است) تشخیص می‌دهیم که کدامین جنس عالی را باید برگزینیم و در تقسیم‌های خویش شیء مــورد نظـــر را در کدامیـــن طـرف تقسیـم باید جستجو کنیــم. چنانکه افلاطون در آثار بعدی ( سیاستمدار ، فیلبوس ) نیز تصریح کرده است، اهل دیالکتیک در واقع نظام مثل (یعنی ساختار عقلانی قرار گرفته در زیر این نمودهای حسی مشهود را ) را کشف می‌کنند."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.