Skip to main content
فهرست مقالات

تأثیر دیدگاههای کلامی در تفسیر قرآن

نویسنده:

علمی-پژوهشی/ISC (20 صفحه - از 39 تا 58)

کلیدواژه ها :

تشبیه ،تفسیر ،تأویل ،تنزیه ،ظاهرگرایی ،تجسیم

کلید واژه های ماشینی : تأویل، تشبیه، قرآن، تنزیه، تفسیر، خداوند، ظاهرگرایان، مفسران، دیدگاههای کلامی در تفسیر قرآن، اهل تأویل و تفویض

نویسنده کوشیده تا تأثیر آراء کلامی مربوط به توحید را در تفسیر آیاتی که در آنها از دست ، عرش و نظایر آنها سخن به میان آمده نشان دهد . نخست مفسران را به تشبیه‌گرایان و تنزیه‌گرایان تقسیم می‌کند ؛ گروهی از دسته اول را معتقدان به تشبیه محض و جسمیت خداوند به شمار می‌آورد و گروهی را که قائلان به اسناد صفات محدثات به حق تعالی می‌شمرد ظاهرگرایان می‌خواند . دسته دوم یا تنزیه‌گرایان را نیز دو گروه می‌داند : یکی آنان که تا حد مقدور به تأویل متوسل می‌شوند و اگر به نتیجه‌ای نرسند علم آن را به خداوند وامی‌نهند و دیگر ، کسانی که یکسره به تأویل این قبیل آیات و نیز آیات مربوط به آخرت توسل می‌جویند . راه حل اختلاف ، به نظر مهلف تنها رجوع به قرآن و احادیث معصومان (ع) است .

خلاصه ماشینی:

"ب ـ تأویل‌گرایان مطلق : این گروه نیز معتقدند که همه آیات قرآن را نمی‌توان بر ظاهر آنها حمل کرد و باید خداوند ( تعالی ) را از تمام صفات ممکنات و محدثات منزه شمرد و می‌گویند آنگاه که با آیات موهم تشبیه مواجه می‌شویم ، لازم است آنها را تأویل کنیم . همچنین غزالی در کتاب « الجام العوام عن علم الکلام » گوید : « بر هر مسلمانی واجب است که هنگام مواجهه با آیات موهم تشبیه خداوند را از جهت و جسمیت تنزیه کند و هر گاه سامعه فرد عامی کلمه « ید » را گزارش کند ، لازم است معتقد باشد که خداوند جسم نیست و او را اندام و عضوی بنام « ید » نمی‌باشد و باید « ید » به معنایی تعبیر شود که افادهجسمیت ننماید مثلا آنرا به معنای قوت تفسیر کند و چنانچه از عهده این کار عینی تفسیر آن کلمه به معنایی که دور از جسمیت و لوازم آن باشد ، برنیاید باید در مورد تفسیر آن سکوت اختیار کند . از موارد دیگری که موجب اختلاف بین این دو گروه شده این است که اهل تأویل و تفویض منحصرا تأویل را در بحث صفات و تشبیه و تنزیه پذیرفته‌اند و در سایر مطالب چون مسائل و امور اخروی معتقدند که باید آیات را بر ظاهر حمل کرد و تأویل را در این مورد جایز نمی‌دانند لکن تأویل‌گرایان مطلق خود را در تأویل ، مقید به بحث صفات نساخته ، بلکه در سایر امور نیز تأویل را جایز دانسته‌اند ( غزالی ، احیاء ، 1 / 124 ) ."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.