Skip to main content
فهرست مقالات

برهان حقایق نفس الامری و معمای جذر اصم

نویسنده:

علمی-پژوهشی (12 صفحه - از 59 تا 70)

کلیدواژه ها : پارادکس دروغگو (معمای جذر اصم) ،نفس الامر ،عقل مفارق ،تغایر خبر و مخبرعنه ،فعل گفتاری

کلید واژه های ماشینی : معمای جذر اصم ،نفس‌الامری و معمای جذر اصم ،برهان حقایق نفس‌الامری ،اثبات عقل مفارق ،خواجه طوسی ،معمای جذر اصم با برهان ،خلل برهان حقایق نفس‌الامری طرح ،برهان حقایق ابدی لایب‌نیتز ،برهان خواجه طوسی ،صدق ،شبهه جذر اصم ،اثبات عقل مفارق توجه ،خواجه طوسی ( ره ) ،اثبات عقل مفارق خالی ،ارتباط معمای جذر اصم ،خبر ،ابهری ،معمای دروغگو ،صدق و کذب ،قضیه ،طرح معمای جذر اصم ،معمای جذر اصم صدق ،نشان‌دادن خلل برهان حقایق نفس‌الامری ،خواجه طوسی از معمای دروغگو ،حل معمای جذر اصم ،خواجه طوسی مبتکر برهان حقایق ،نقد ،خواجه طوسی از برهان حقایق ،برهان خواجه طوسی در اثبات ،مطابقت

برهان حقایق نفس‌الامری تنها برهانی است که خواجه طوسی (ره) آن را در اثبات عقل مفارق خالی از خلل و رخنه یافته است.این برهان پس از وی نزد غالب متفکران مقبول افتاده است. برهان حقایق ابدی لایب نیتز در اثبات وجود خدا،در اساس، مانند برهان خواجه طوسی است. حکیمان حوزه فلسفی شیراز معمای منطقی معروف به شبهه جذر اصم را در نشان دادن خلل برهان حقایق نفس الامری طرح کردند. خواجه طوسی بدون آنکه به ارتباط معمای جذر اصم با برهان خویش در اثبات عقل مفارق توجه دهد، در نقد یکی از آثار منطقی ابهری، این معما را طرح و برون شدی را پیشنهاد کرده‌است. بررسی تطبیقی ـ تاریخی راه حل وی موضوع نوشتار حاضراست.

خلاصه ماشینی:

"خواجه طوسی بدون آنکه به ارتباط معمای جذر اصم با برهان خویش در اثبات عقل مفارق توجه دهد، در نقد یکی از آثار منطقی ابهری، این معما را طرح و برون شدی را پیشنهاد کرده‌است. این جوهر مفارق خدا نیست زیرا جوهر مفارق باید مشتمل بر حقایق نفس‌الامری بالفعل کثیر باشد و این امر در خصوص واجب تعالی روا نیست (خواجه طوسی، تلخیص المحصل ،481) معمای جذراصم ومناط صدق قضایای حقیقی برهان حقایق نفس‌الامری را باید دلیل معرفت شناختی ( و نه وجود شناختی ) دانست که بر نظریه خاصی در تفسیر صدق استوار است، این نظریه را دیدگاه ارسطویی صدق و یا نظریه مطابقت با واقع می‌خوانیم. اگر معمای دروغگو مستلزم اجتماع صدق و کذب است آنگاه برهان حقایق ابدی رابا تناقض مواجه می کند، زیرا «هرسخن من اینک دروغ است» مستلزم اجتماع صدق وکذب است و آن نیز مستلزم اجتماع نقیضین در نفس‌الامر و عقل مفارق است. و اگر صادق نباشد، لازم می‌آید برخی از مصادیق آن صادق باشد و چون بنابه فرض مصداقی جز همین جمله وجود ندارد، پس خود این جمله صادق است، در حالی که کاذب انگاشته شده‌است پس هم صادق است وهم کاذب (ابهری، 262 ـ 265) خواجه طوسی به دلیل اینکه از منطق نگاران نه بخشی است در آثار درسی خود، مانند اساس الاقتباس و تجریدالمنطق، به طرح معمای دروغگو نپرداخته است بلکه در نقد تنزیل الأفکار ـ منطق دو بخشی ابهری ـ دیدگاه خود را آورده است."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.