Skip to main content
فهرست مقالات

ضم ضمیمه در حقوق اسلام

نویسنده:

علمی-پژوهشی/ISC (10 صفحه - از 41 تا 50)

کلیدواژه ها :

انحلال ،ضم ضمیمه ،بیع مجهول ،بیع ربوی ،مماثلت ،منفعت غیر مقدور

کلید واژه های ماشینی : ضم ضمیمه، بیع، بیع مجهول، اجاره منفعت غیر مقدور، بیع ربوی، ضم ضمیمه در بیع، صحت، فقها، معامله، ربا

واژه «ضم ضمیمه» اصطلاحی است که فقها در سه مورد از مباحث فقهی، یعنی در بیع مجهول، بیع ربوی و در اجاره منفعت غیر مقدور، بدان اشاره کرده‌اند؛ بعضی قائل به صحت آن شده و برخی حکم به بطلان آن داده‌اند. آنچه در این مقاله می‌آید، بررسی صحت یا سقم آن در حقوق اسلام است.

خلاصه ماشینی:

"». اما برخی از فقها، مانند سید مرتضی (209)، شیخ طوسی (13/94، 95)، ابن زهره (13/206)، محقق حلی (2/273)، شهید اول (لمعه، 94) و شهید ثانی (شرح لمعه، 3/283)، برای صحت بیع مجهول راه حلی طرح کرده‌اند و آن ضمیمه کردن چیزی معلوم به مبیع مجهول است. شیخ انصاری نیز کلیت روایاتی را که جواز ضم ضمیمه از آنها استفاده می‌شود، نپذیرفته و گفته است: به فرض اینکه قبول کنیم روایات وارده در این باب، دلالت بر جواز بیع مجهول با ضمیمه معلوم دارد، اگر قائلین به جواز بخواهند یک قاعده کلی از آن بدین قرار به دست آورند که ضم مجهول به هر چیز معلومی که مقصود اصلی طرفین نباشد، به عنوان یک حیله در معامله شی‌ء مجهول کافی است، باید گفت از روایات چنین قاعده‌ای استفاده نمی‌شود، بلکه بر ______________________________ 1 - به این معنا که طرفین در معامله ربوی عقد دیگری مثل بیع وهبه و قرض را اضافه کنند. به نظر شهید اول (الدروس، 35/416) و شهید ثانی (شرح لمعه، 3/441، 442)، در صحت ضمیمه شرط نیست که شی‌ء منضم دارای ارزش و قیمتی باشد که صلاحیت مقابله با زیادی طرف مقابل را داشته باشد، بلکه در غیر این صورت نیز ضمیمه صحیح است. برخی از فقها از جمله علامه حلی (تحریر الاحکام، 1/248) و محقق حلی(2/421) در صحت این راه حل تردید کرده و در وجه تردید چنین گفته‌اند: «از یک طرف ضم ضمیمه در بیع عبدآبق (فراری) موجب صحت آن بوده، آن را از غرری بودن خارج می‌کند، بنابر این در اجاره به طریق اولی باید چنین باشد؛ اما از طرف دیگر، صحت بیع عبدآبق با ضم ضمیمه به دلیل تعبدی (وجود نص) است، ولی در اجاره دلیلی بر صحت آن نیست."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.