Skip to main content
فهرست مقالات

ملاحظاتی در باب حرکت جوهری

نویسنده:

علمی-پژوهشی/ISC (16 صفحه - از 51 تا 66)

کلیدواژه ها :

اصالت وجود ،حرکت جوهری ،تعریف حرکت ،تشکیک مراتب وجود

کلید واژه های ماشینی : حرکت، حرکت جوهری، الحرکة، اصالت، فعلیت، اشتداد، تشخص، جسم، ماده، صدرالمتألهین

حرکت جوهری که یکی از فروع اصالت و تشکیک وجود را تشکیل می‌دهد، مبنای بسیاری از موضوعات و مسائل حکمت متعالیه است. در این مقاله، این نظریه از چهار جهت مورد بحث و بررسی قرار می‌گیرد: 1 ـ از جهت اصولی که این نظریه بر آن استوار است، 2 - دلایل و براهینی که برای اثبات آن مطرح کرده‌اند، 3 - نقد و بررسی دلایل نفی و اثبات و پاسخها، 4 - نتایج و پیامدهایی که براین نظریه در صورت اثبات مترتب می‌شود. پیش از ورود به این بحث، مطالبی که به عنوان مبادی در شناخت و معرفت به زوایای این نظریه دخالت تام دارند و ضروری به نظر می‌رسند، به عنوان مقدمه بیان می‌شوند.

خلاصه ماشینی:

"البته از پاسخ ما چنین لازم نمی‌آید که جوهر نوعی دیگری حادث شده‌است، بلکه صفت وجودیه کمالیة دیگری برای نوع پیدا شده و باز لازم نمی‌آید که انواع غیر متناهیه بالفعل بین مبدأ و منتها تحقق یافته باشد، بلکه این روند یک وجود تدریجی واحد است که به حسب آنات مفروضه در زمانش حدود غیر متناهی بالقوه و المعنی دارد؛ پس در آن وجود، انواع بلا نهایه است بالقوه والمعنی نه بالفعل والوجود و هیچگونه فرقی بین حصول اشتداد کیفی یعنی استحاله و اشتداد کمی یعنی نمو و حصول اشتداد جوهری یعنی تکون وجود ندارد، از این حیث که همه اینها استکمال تدریجی و حرکت کمالیه در نحو و وجود شی‌ء است و این ادعا که اشتداد کیفی و کمی ممکن، ولی اشتداد جوهری محال است، دعوائی است بدون دلیل؛ زیرا اصل متحقق در هر چیز وجود آن چیز است و ماهیت تابع می‌باشد و اصالتی ندارد. ماحصل پاسخ از اشکال عدم بقاء موضوع در حرکت جوهری، با توجه به دو گونه بیان صدرالمتألهین، این است که ماده با صورتی (= صورة‌ما)یا به عبارت بهتر با صورت واحد شخصی اتصالی باقی است و در صور خاصه متحرک است و خلاصه مفاد پاسخ از اشکال لزوم انواع لایتناهی محصور بین الحاصرین بنابر پذیرش حرکت جوهری این است که گر چه حکما گفته‌اند هر مرتبه در حرکت یک نوع است، مرادشان این است که هر مرتبه بالفعل نسبت به گذشته نوعی است مستقل نه اینکه همه مراتب بالفعل باشند، بلکه این مراتب بالقوه است که با وحدت اتصالیه صورت سیاله در حرکت جوهری منافاتی ندارد."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.