Skip to main content
فهرست مقالات

مقایسه فلسفه اسلامی و فلسفه کانت در باب معقولات

نویسنده:

علمی-پژوهشی/ISC (26 صفحه - از 67 تا 92)

کلیدواژه ها : معقول اولی ،معقول ثانی منطقی و فلسفی ،مفهوم تجربی ،مقولات فاهمه ،عین و عینیت

کلید واژه های ماشینی : کانت ،معقولات ،معقول ثانی ،فلسفه ،معقولات ثانیه منطقی ،معقولات ثانیه منطقی و فلسفی ،مفاهیم ،معقولات ثانیه ،مقولات ،فلسفه کانت در باب معقولات ،مقایسه ،ذهن ،عین ،مفاهیم تجربی ،اسلامی ،معقولات ثانیه فلسفی ،مفاهیم تجربی کانت سنجیده‌شده ،معقولات اولی ،حسی ،شهود ،مقایسه فلسفه اسلامی ،تصورات ،مقولات کانتی ،شناخت ،حصول ،مقولات فاهمه کانت ،پدیداری ،فلسفه اسلامی و فلسفه ،شناسایی ،معقول ثانی منطقی

گشودن باب گفت و شنود عالمانه با فلسفه‌های مغرب زمین از طریق مباحث مقایسه‌ای ممکن می‌گردد و به نظر می‌رسد مقایسه در وهله نخست باید در حیطه مبانی و مبادی صورت گیرد. در این نوشتار کوشش شده است انواع مفاهیم کلی و معقولات که از مبانی تصوری در سنت فلسفی اسلامی و کانتی می‌باشند، با هم مقایسه شود. ابتدا معقولات اولی با مفاهیم تجربی کانت سنجیده شده و جدای از شباهتهای ظاهری آن دو به اختلاف آنها در تبیین منشأ حصول و نحوه واقع نمایی آنها پرداخته شده است. سپس مقولات فاهمه کانت با هر یک از معقولات ثانیه منطقی و فلسفی مقایسه شده و در نهایت آنها را از نوع معقولات ثانیه فلسفی بر شمرده‌ایم.

خلاصه ماشینی:

"(6) پرسشهای اصلی ما در این مقاله از این قرار است: چگونه مفاهیمی که مستقیما تحت تاثیر اعیان خارجی و از طریق تجربه حسی حاصل نشده‌اند (مانند علیت و جوهر) دستمایه شناخت ما نسبت به اشیای خارجی قرار می‌گیرند؟ آیا منشأ حصول این گونه مفاهیم (مقولات به تعبیر کانت و معقولات ثانیه به اصطلاح فلسفه اسلامی) صرفا خود ذهن و سرمایه‌های درون‌زاد می‌باشد؟ آیا همچون کانت امر را دایر میان دو شق پیشینی بودن و یا موهوم بودن می‌دانیم؟ با توجه به تقسیم معقولات ثانیه به منطقی و فلسفی آیا اساسا مقولات کانتی از نوع منطقی معقولات ثانیه هستند یا از قسم فلسفی آن؟ مفاهیم پسینی و تجربی کانت چه وجوه تشابه یا تفارقی با معقولات اولی در فلسفه اسلامی دارند؟ ______________________________ 1. از این مطالب می‌توان نتیجه گرفت که صورت مفهوم تجربی که مولود فعالیت ذهن است امری داده شده و پسینی نباشد، چنانکه کانت خود می‌گوید: «مفهوم تجربی از طریق حواس حاصل می‌شود؛ به این صورت که اعیان تجربی با هم مقایسه می‌شود و از طریق فاهمه و نه مبدأ دیگری، واجد صورت کلیت می‌گردد»(ولف، 118)، اگر پیشینی‌بودن «صورت» را در مفاهیم تجربی بپذیریم، آنگاه مرز فارق مفاهیم پیشینی و پسینی قدری در هم می‌ریزد و تنها راه ظاهرا این است که تفاوت آن دو را در غلبه محتوا و ماده حسی در مفاهیم تجربی، در مقایسه با مفاهیم محض بدانیم."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.