Skip to main content
فهرست مقالات

قصد و رضا و تأثیر آن دو در تحقق عقد

نویسنده:

علمی-پژوهشی/ISC (19 صفحه - از 148 تا 166)

کلیدواژه ها :

اجبار ،شرط ،عقد ،رضا ،اضطرار ،اکراه ،نفوذ ،انشاء ،بطلان ،قصد ،صحت

کلید واژه های ماشینی : عقد، قصد، رضا، اکراه، عدم انطباق قصد طرفین عقد، حقوق، تحقق عقد، صحت عقد، قصد و رضا، شرط نفوذ عقد

بر خلاف آنچه از ظاهر عبارت بند 1 ماده 190 قانون مدنی برمی‌آید قصد و رضا دو ماهیت مستقل‌اند و وجود و عدم هر کدام در عقد تأثیری متفاوت با دیگری دارد. رضا که شوق به ایجاد وضع جدید است شرط نفوذ عقد، و قصد که عبارت است از ایجاد وضع جدید در عالم تصور، شرط صحت آن است. بر خلاف قصد که وجود آن حین انعقاد عقد ضروری است و فقدان آن مانع تحقق عقد و الحاق بعدی آن ممتنع می‌باشد. رضا بعد از انعقاد عقد هم ممکن است به عقد ملحق شود و موجب نفوذ آن گردد. رضای لاحق به اعتقاد اکثر فقها و حقوقدانان کاشف از جریان عقد از زمان انعقاد است. فقدان رضا گاه به علت عدم‌توجه است و زمانی ناشی از نقص اهلیت یا اکراه. موارد فقدان قصد همه حالاتی است که در آنها وجود ذهنی وضع جدید تحقق پیدا نکرده است؛ حالاتی چون خواب، بی‌هوشی، مستی و موارد عدم انطباق قصد طرفین عقد بر یکدیگر که در حکم فقدان قصد است.

خلاصه ماشینی:

"3ـ مواد 202 و 205 قانون مدنی (1) به این حقیقت نیز اشعار دارد که اعمال اکراه آمیز علاوه بر اثرگذاری نوعی باید در شخص طرف عقد نیز مؤثر واقع شود، زیرا با فرض اثرگذاری نوعی، هر گاه طرف عقد به عللی قادر به دفع یا رفع آن اعمال باشد و با این وجود به امضای عقد گردن نهد، عقد منعقد شده نافذ خواهد بود. یکی از نویسندگان در خصوص موارد مذکور که محتوای مواد 206 (1) و 209 قانون‌مدنی را تشکیل می‌دهند، با عنایت به ماده 179 قانون دریایی و نظر سایر فقها معتقد است که در قلمرو عقود و ایقاعات، مکره می‌تواند برای اجتناب از عواقب اکراه، قصد فعل کند و قصد نتیجه نکند و چون در عقود و ایقاعات، تعهد وقتی ایجاد می‌شود که قصد نتیجه هم بشود، پس در موارد اکراه تعهد به وجود نمی‌آید. اگر چه وصف مستقل نمی‌تواند مورد معامله باشد و به همین دلیل قانون‌گذار تأکید دارد اشتباه وقتی سبب بطلان است که مربوط به خود موضوع معامله باشد ولی نباید تصور کرد که وصف، فاقد ارزش است بلکه مسأله فقدان وصف نیز موجب حق فسخ عقد می‌گردد نه مانع انعقاد آن."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.