Skip to main content
فهرست مقالات

نارسایی های نظریه فیض در فلسفه فارابی و تهذیبات ابن سینا

نویسنده:

علمی-پژوهشی (حوزه علمیه)/ISC (16 صفحه - از 7 تا 22)

کلیدواژه ها :

اراده ،صدور ،الهیات سلبی ،فیضان ،عنایت

کلید واژه های ماشینی : فارابی، ابن‌سینا، فیض، نظریة صدور، نظریه فیض در فلسفه فارابی، فیضان، مقایسه‌ای میان رسالة التعلیقات فارابی، ذات، میان دیدگاههای فارابی و ابن‌سینا، نظریه

یکی از مسائلی که فارابی در آثار مختلف خود بدان توجه داشته، مسألة فیض و‌فیضان است که به صورت جامع و روش‌مند بدان نپرداخته است. ما در این نوشتار ضمن یک نگاه تحلیلی ـ انتقادی به دیدگاه فارابی در مورد این مسأله، کاستیها و ‌نابسامانیهایی را که در ‌تبیین نظریات این فیلسوف بزرگ اسلامی وجود داشته است مشخص کرده‌ایم و سپس به بررسی رویکرد ابن سینا در راستای جبران این کاستیها و نابسامانها، پرداخته‌ایم.

خلاصه ماشینی:

"یونانی و یونان‌مآبی نشان داده‌ایم؛ اما آنچه اصلا در آن نوشتار بدان نپرداختیم و کاملا ضرورت داشت که در نوشتاری مستقل بدان پرداخته شود، این مسألة مهم بود که اگر چه ابتکارات ابن سینا در نظریة صدور، ریشه در آموزه‌هایی داشت که پیشتر فارابی آنها را در تفکرات فلسفی خود وارد کرده بود، اما در دیدگاه فارابی در مورد صدور و فیضان، ابهامات و نارسایی‌هایی وجود داشت که مانع شکل‌گیری یک نظریة جامع و منسجم و در عین حال متمایز از نظریه‌های یونانی و یونان‌مآبی می‌شد. 2 ـ 3 ـ 4 ـ تفکیک میان لزوم افلوطینی و لزوم سینوی در این عبارات، صدور موجودات از واجب الوجود، معادل این معنا دانسته شده است که موجودات لازمة ذاتی واجب الوجودند و به تعبیر دیگر مقتضای ذات او؛ بنابراین، صدور، یک فرایند ضروری و اجتناب‌ناپذیر است؛ اما آیا این ضرورت مستلزم نفی ارادة ذات باری نیست؟ در اینجا ابن سینا به تفکیکی دیگر دست زده و لزوم و ضرورت را آن گونه که مراد افلوطینی بوده، همراه با مثالهای خاص او، مطرح و مورد نقد قرار داده و معنای مورد قبول خود را بیان کرده است."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.