Skip to main content
فهرست مقالات

بررسی تطبیقی هرمنوتیک فلسفی و آرای روشنفکران مسلمان

نویسنده:

علمی-پژوهشی (حوزه علمیه) (32 صفحه - از 115 تا 146)

کلیدواژه ها : هرمنوتیک ،گادامر ،هرمنوتیک فلسفی ،روشنفکر (نواندیش) مسلمان

کلید واژه های ماشینی : هرمنوتیک ،هرمنوتیک فلسفی ،هرمنوتیک فلسفی گادامر ،گادامر ،روشنفکران ،فهم ،متن ،هایدگر ،تأویل ،دینی ،معرفت ،حقیقت ،فهم متون ،نتایج هرمنوتیک فلسفی گادامر ،پرسش ،هرمنوتیک فلسفی گادامر و تطبیق ،انسان ،بسط ،مختصات هرمنوتیک فلسفی گادامر ،عقل ،سنت ،هرمنوتیک گادامر تجربة پرسشگرانه ،کتاب ،جهان ،تاریخی ،شاگردش هانس گئورک گادامر بسط ،تفسیر ،تأکید ،تجربه ،حقیقت دینی

فیلسوفان هرمنوتیک در کانونی‌ترین نقطة بحث خود به موضوع «فهم» با تأکید بر «فهم متن» می‌پردازند و مباحث مطرح‌شده از سوی آنها، واجد استعداد بسیاری است که می‌تواند در ساز و کار و روش نواندیشان مسلمان مؤثر افتد. هرمنوتیک فلسفی که با هایدگر، فیلسوف پر آوازة آلمانی، آغاز گردید و از سوی شاگردش هانس گئورک گادامر بسط و توسعه یافت، از این جهت دارای خصوصیات قابل تأملی است. نوشتار حاضر پاره‌ای از مختصات یا نتایج هرمنوتیک فلسفی گادامر و تطبیق آن بر آرای برخی روشنفکران مسلمان (با تأکید بر روشنفکران ایرانی) را مورد بررسی قرار داده است.

خلاصه ماشینی:

"در هر حال دین (متون دینی) با فهم و فکر و معرفت دینی متفاوت است (ابوزید، نقد الخطاب الدینی، ص 131) و متدینان اگر چه سعی و تلاششان بر این است که حقیقت دینی را از متون دینی استخراج کنند؛ اما بهرة آنان همواره معرفت و فهم دینی بوده است و اگر به این قول، قول دومی را اضافه کنیم که هر فهمی، خود یک تفسیر (و تأویل) است (مجتهد شبستری، هرمنوتیک، کتاب و سنت، ص 15)، نتیجة مشخص این امر آن خواهد بود که ما اگر چه همیشه حقیقت دینی را می‌جوییم، اما همیشه تفسیر (و تأویل) آن نصیبمان می‌شود و این فهم یا تفسیر همیشه رنگ و بوی تاریخی، عصری و نسبی بودن دارد (سروش، قبض و بسط تئوریک شریعت، ص 290). از منظر پیروان این عقیده هر یک از عالمانی دینی، در هر عصر و زمانی از افق فکری خود، همراه با مواریث و داشته‌های عصری و فرهنگی خود به پیشواز حقیقت دینی می‌رود و همانگونه که بر اساس رئالیسم انتقادی دانسته شد، هیچگونه علامت و نشانة قطعی نیز برای نشان دادن حقیقت نهایی وجود ندارد؛ پس نتیجه آن خواهد شد که پروندة فهم حقیقت دینی، همچون دیگر پرونده‌های معرفتی، همچنان گشوده خواهد ماند. [1] باری از نظر روشنفکران یاد شده آنچه در جدول معرفت‌شناسی گذشتگان اموری مفروغ عنه به شمار می‌آمد، اموری چون فهم کامل و مطلق یک موضوع یا تفسیر نهایی یک متن و غیره، همگی اموری مورد تردید شمرده می‌شوند و معیاری برای نشان دادن اینکه به این امور رسیده‌ایم، در دست نداریم و یقین و قطع منطقی نیز کمترین چیزی است که میان مردمان قسمت شده است (همانجا، ص 248)."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.