Skip to main content
فهرست مقالات

قرآن و تأویل آن از دیدگاه ناصر خسرو

نویسنده:

علمی-پژوهشی (حوزه علمیه)/ISC (26 صفحه - از 69 تا 94)

کلیدواژه ها : قرآن ،تأویل ،تنزیل ،اسماعیلیه ،ناصرخسرو ،اهل تأویل

کلید واژه های ماشینی : ناصر خسرو ،تأویل ،قرآن ،تنزیل ،قصیده ،شعر ،ناصرخسرو ،باطن ،اسماعیلیه ،شریعت ،تنزیل و تأویل ،دیدگاه ناصر خسرو ،معانی ،دین ،ظاهر ،وجه ،امثال ،تمثیلی ،حدیث ،قرآن و تأویل ،کتاب ،رمز ،دیوان ناصر خسرو ،پیامبر ،دیوان اشعار ناصر خسرو ،احکام ،وجه دین ،علی ( ع ) ،ظاهر و باطن ،توجه خاص ناصر

نویسنده در مقاله حاضر تلاش می‌کند ضمن استخراج نکاتی که ناصرخسرو در آثار، و به ویژه اشعار، درباره قرآن بیان داشته‌، آنها را دسته‌بندی‌، تحلیل و تبیین نماید و با معرفی دیدگاه های مختلف ناصر درباره قرآن و تنزیل وتأویل آن ،شئون قرآنی شعر و اندیشه ناصر را به اجمال بیان نماید. در این نوشته، ابتدا دلایل متعدد شخصی، عقیدتی و روانی توجه خاص ناصرخسرو به قرآن اشاره می‌شود، و سپس مبحث مفصل و اصلی نوشته می‌آید که درباره تنزیل و تأویل از دیدگاه ناصرخسرو است. در این بخش، ضمن بیان اهمیت فوق العاده تأویل از نظر این متفکر اسماعیلی ، تمثیلاتی که او برای تبیین برتری تأویل بر تنزیل آورده، تحلیل شده و به فواید تأویل نیز در بحث مجزایی پرداخته شده است. مبحث آخر، درخصوص قرآن و اهل تأویل است، یعنی چه کسانی شایستگی تأویل دارند. از نظر ناصر، فقط آل نبی و علی(ع)، و دانایان و ائمه اسماعیلی مجاز به تأویل‌اند و وظیفه سایر مردم آن است که حقایق و معانی نهانی تنزیل را از طریق آنان بجویند و فراگیرند.

خلاصه ماشینی:

"ک: شاکر، 222به بعد)؛ ناصر خسرو نیز به تکرار و تاکید، عمل به ظاهر را لازم و واجب، اما ناکافی می‌داند و اضافه می‌کند که دانستن اسرار شریعت، که با استخبار از اهل تأویل صورت می‌گیرد، واجب است و گرنه آدمی به رستگاری نمی‌رسد (ناصر خسرو، وجه دین، 25، 178 و 180) و کسی که یکی از این دو (ظاهر و باطن) را باطل کند و قبول نداشته باشد دجال امت و ملعون است، او در ضمن تأویل خبری از پیامبر درباره دجال، چنین می‌نویسد: «‌دجال ظاهریان آن است که باطن را باطل کند و دجال باطنیان آن است که ظاهر را باطل کند و این هر دو دجال را دین نیست و متابعان ایشان از شریعت دورند و هر دو دجال با گروهان خویش اندر آتش اند ... کرمانی در کتاب المصابیح، یکی از متفکران مشهور اسماعیلی، یکی از دلایل ضرورت وجود امام را نیازمندی قرآن و احادیث به تأویل می‌داند و می‌گوید: « از آنجایی که آنچه پیامبر(ص) برای ما به ارمغان آورده به زبان عربی است و این زبان تحمل معانی متعدد را دارد و امثال و رموز مختلفی را بر می‌تابد، هر آیه و خبری را می‌توان با توجه به عقاید مختلف و چه بسا متضاد توجیه کرد؛‌ حکمت، اقتضا می‌کند که بین امت فردی باشد که معنا و مقصود واقعی را بیان کند و فصل الخطاب آن باشد» (‌به نقل از آقانوری، 282)."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.