Skip to main content
فهرست مقالات

جستاری در باب نسبت کتاب الضعفاء به ابن غضائری

نویسنده:

علمی-پژوهشی (حوزه علمیه)/ISC (34 صفحه - از 11 تا 44)

کلیدواژه ها :

کتاب الضعفاء ،ابن غضائری ،بررسی و نقد ،نسبت تألیف ،صحت نسبت

کلید واژه های ماشینی : ابن غضائری، کتاب الضعفاء به ابن غضائری، کتاب الضعفاء، کتاب، نسبت الضعفاء به ابن غضائری، نجاشی، ابن الغضائری، کتاب الضعفاء تألیف ابن غضائری، شیخ آقا بزرگ تهرانی، کتاب الضعفا

احمد بن حسین بن عبیدالله غضائری معروف به ابن غضائری (در گذشته در نیمة نخست قرن پنجم ق)، برای شناسانیدن رجال و راویان متهم، بد نام، ضعیف و ناموثق در قلمرو حدیث شیعه، کتاب الضعفاء و المذمومین مشهور به رجال ابن الغضائری را تألیف نموده است. از قرن هفتم هجری ـ پس از به صحنه آمدن کتاب ـ صاحب نظران و رجال شناسان شیعه دربارة «ابن غضائری» و کتاب الضعفاء دیدگاههای مختلفی را مطرح نموده‌اند. در دورة معاصر، شیخ آقا بزرگ تهرانی و آیة‌الله خویی به سبب وثاقت و جلالت قدر ابن غضائری، انتساب کتاب الضعفاء را به وی نپذیرفته‌اند و استدلال نموده‌اند امکان ندارد ابن غضائری کتابی را تألیف نماید که در آن رجال و راویان زیادی از شیعه تضعیف شوند. نگارنده، با عنایت به آراء اهل فن، جوانب مختلف دیدگاه این دو صاحب نظر را نخست طرح و معرفی و سپس نقد و بررسی نموده و دلیل مخالف و مناقض دیدگاه مزبور را در کلام و رویکرد آیة‌الله خویی یافته و نشان داده است.

خلاصه ماشینی:

"دربارة اختلاف عبارات نجاشی با عبارات الضعفاء، بعضی صاحب‌نظران علی رغم نظر آیة الله خویی، گفته‌اند پس از غوررسی، مواردی را که نجاشی به کنایه (نجاشی، ص 384، 329) یا به تصریح (همو، ص 185، 154، 122) [از ابن غضائری] نقل نموده با آنچه در این نسخة مشهور (نسخة کتاب الضعفاء) مذکور افتاده است، مطابق یافته‌اند و بنابراین استشهاد به مندرجات الضعفاء را درباره جرح و تعدیل راویان صحیح می‌دانند (بهبودی، ص 65) و صاحب نظر دیگری هم گفته است: «منقولات نجاشی از ابن غضائری در بسیاری موارد با آنچه در نسخه موجود کتاب الضعفاء مذکور افتاده است، مطابقت دارد و سبب این که نجاشی همه مندرجات کتاب الضعفاء را ذکر نکرده آن است که از نظر وی به ثبوت نرسیده بوده و سبب دیگر تفاوت سلیقة او با ابن غضائری در نقد رجال و تشخیص موثقان از ضعیفان، بوده است» (سبحانی، ص 91). شگفت آن که گویندة این سخن، دو صفحه بعد، پس از نقل سخنان علامه محمد تقی شوشتری که در تجلیل از ابن غضائری و کتابش و بیان مقام شامخ او می‌باشد و در آن به اعتماد نجاشی به عنوان ضابط‌ترین رجالیان به وی اشاره نموده است، در مقام نقد این سخنان، پرسیده است: «اگر کتاب دارای چنین منزلتی بوده، چرا نجاشی در همه موارد به آن استناد نکرده و تنها در بیست و چند مورد [؟!] به آن استناد جسته است؟» (سبحانی، ص 93) در پاسخ این پرسش، به باور نگارنده نجاشی مانند دوست (بهبودی، ص 61، 57) همدرس و البته استادش ابن غضائری (نجاشی، ص 325، 269، 258، 83) که غیر از آثار ابن غضائری از خود او شفاها و در اثناء مذاکرات علمی استفاده کرده است (بهبودی، ص 62 ـ 61؛ نجاشی، ص 355، 329، 219) از صاحب‌نظران بزرگ شیعه در علم رجال بوده و دلیلی نداشته است که به سان مقلدی صرف، به نقل همة اقوال ابن غضائری بپردازد."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.