Skip to main content
فهرست مقالات

اندیشه هفت اقلیم و ارزیابی یادکردهای آن در احادیث

نویسنده: ؛

پاييز و زمستان 1383 - شماره 65 و 66 علمی-پژوهشی (حوزه علمیه) (26 صفحه - از 17 تا 42)

کلیدواژه ها : اقلیم ،استناد روایات ،احادیث منتسب

کلید واژه های ماشینی : هفت‌اقلیم ،اندیشة هفت‌اقلیم اسلامی ،اندیشة هفت‌اقلیم یونانی ،اندیشة هفت‌اقلیم ،یونانی ،هفت‌اقلیم یونانی ،اندیشة هفت ،امام صادق ،محمد بن حسن ،قم ،مفضل بن عمر ،ابن شهر آشوب ،کوشش ،علی بن عبدالله ،فرهنگ اسلامی ،اسنادی ،حدثنا ،بن عمر ،بن عبدالله حسنی ،خطبه اقالیم ،حدثنا محمد ،نقل حدیث ،واژة اقلیم ،رجال سند ،امام جعفر صادق ،بن عبدالله ،تصور هفت‌اقلیم ،المفضل بن عمر ،بن‌محمد ،مضامین خطبه

بنابر یک باور باستانی مشترک میان اقوام گوناگون، زمین مسکون از هفت پاره تشکیل شده که نمود آن در فرهنگ اسلامی، اندیشة «هفت اقلیم» بوده است. در حالی که می‌دانیم شاخصترین الگوها از هفت پاره زمین سه الگوی ایرانی، هندی و یونانی بوده است، باید اذعان داشت که دست کم در حد واژه، واژة اقلیم نه یک ریشة ایرانی یا هندی، بلکه ریشه‌ای یونانی دارد. فارغ از واژه، در اصل، اندیشة هفت اقلیم اسلامی از جهاتی با الگوی یونانی و از جهاتی با الگوی ایرانی خویشاوندی دارد. فارغ از اندیشة هفت اقلیم یونانی که پس از نهضت ترجمه جای خود را در منابع اسلامی گشود، باید گفت در قرون نخستین اسلامی هفت کشور ایرانی نیز در میان مسلمانان کاملا شناخته بوده است. دقیقا دانسته نیست تصور هفت اقلیم چه موقع و چگونه وارد جهان اسلام گردیده، و سرگذشت آن تا نیمة دوم سدة 3ق که به صورت یک اصطلاح جغرافیایی نه چندان دقیق در آثار آن دوره به کار رفته، در هاله‌ای از ابهام قرار دارد. در دو سدة نخست هجری، می‌دانیم که کلمة اقلیم چه در ترکیب هفت اقلیم و چه به تنهایی در آثار عربی رواجی نداشته است. در شرایط یاد شده، آنچه در پژوهش پیشینة این مفهوم در فرهنگ اسلامی حائز اهمیت است، کاربرد آن در چند حدیث شیعی و بیشتر از امیرالمؤمنین (ع) است. با مفروض گرفتن صحت استناد این احادیث می‌توان نتیجه گرفت که تصور هفت اقلیم پیش از سال 40 ق نیز بین مسلمین مأنوس بوده و از همینجاست که وضعیت سندی این روایات در تاریخ اندیشة هفت اقلیم اهمیتی والا یافته است.

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.