Skip to main content
فهرست مقالات

جلوه های تاریخ اقتصادی ایران در کتاب «تاریخ قم»

نویسنده:

کلید واژه های ماشینی : قم، حسن بن‌محمد بن حسن، خراج، تاریخ قم، مالیات، حسن بن‌محمد بن حسن قمی، کتاب، زمین، مساحی، ایران، مساحت، کتاب تاریخ قم، قمی حسبن بن‌محمد بن حسن، آب، دیوان، مولف کتاب تاریخ قم، پیشین، مولف تاریخ قم، شهر، جمع، حسن‌بن‌علی بن حسن عبد، جلوه‌های تاریخ اقتصادی ایران، بن حسن شیبانی قمی، تاریخ ایران، حق، مبلغ، ذکر، عبد الملک قمی، مالیات مأمور وصول مالیات دیوان، وصول مالیات

خلاصه ماشینی: "و این ضعیف از آن جمله و طایفه شده که نعت او شامل ایشان بوده و شکر آن بر ایشا واجب و لازم‌ شده مدتی کوشش و سعی نمودم تا وسیلهء به دست‌ آرم که بجناب او نزدیک آردم و بحضرت او واصل‌ شوم،نیافتم هیچ‌چیز گزیده‌تر بنزدیک او و دوام و ذکر او در مرور ایام و ازمان از کتابی و تصنیفی که من در آن جمع کنم و یاد کنم در آن اخبار شهر قم و چه هدیه‌ و تحفهء بهتر از آن نیافتم»15و نیز با نگاهی به دلایل‌ تصنیف کتاب از سوی نویسنده که بنابر قول خودش: «مهیج بر تالیف آن سه چیز بوده است»:16 اول-جاودان ماندن نام مولف و سنت‌های پسندیدهء بزرگان پیشین، دوم-نبودن کتابی که به اخبار قم و بزرگان آن‌ پرداخه باشد، سوم-تالیف کتاب ابو عبد الله حمزة بن حسن‌ اصفهانی در مورد اصفهان که کمبود کتابی همچون‌ آن را در مورد قم آشکارتر می‌سازد،نمی‌توان نظر فوق‌ را پذیرفت و شاید صحیح‌تر آن باشد که بگوییم وی‌ این کتاب را به نام صاحب بن عباد جهت پاسخی به‌ الطاف و ادای«شکر بندگیش»فراهم آورده است. مولف در نگارش تاریخ قم به غیر از مشاهدات‌ عینی و متکی بودن بر معرفت شخصی به امور جاری‌ عصر خویش،از کتاب‌ها،مآخذ معتبر قدیم و دفاتر رسمی‌ و تواریخ و اسناد محلی-که بعضی از آن‌ها امروز وجود ندارد-و روایت‌های شفاهی گونه‌گون سود برده است: «و من بیشتر از آنچ در این کتاب مسطور است از کتابهای بلدان و بنیان و تواریخ خلفا و از کسانی که‌ ایشانرا معرفتی و خبری و دانشی بوده بدان یاد گرفتم‌ و از صحف و دفاتر موجوده بنزدیک ایشان بیرون‌ آوردم»17وی گاه فقط به نام کتاب و نویسنده هردو اشاره می‌کند و گاه تنها نام کتاب و یا فقط نام مؤلف‌ آن‌ها را ذکر می‌کند اما منابع شفاهی خود را به گونه‌ای‌ دقیق به خواننده معرفی نمی‌نماید و اغلب با آوردن‌ عباراتی مانند:«راویان قم چنین روایت کنند»یا«از بعضی از ثقات روایتست»مطالب را عرضه می‌کند."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.