Skip to main content
فهرست مقالات

بررسی پنج روایت از «نسبی گرایی شناختی»

نویسنده:

مترجم:

(12 صفحه - از 55 تا 66)

کلید واژه های ماشینی : نسبی، نسبی‌گرایی، روایت، شاکله‌های مفهومی، نسبی‌گرایی در عقلانیت، نظریه، باور، نسبی‌گرایی در صدق، معرفت، معیارها

خلاصه ماشینی:

"انکار وجود روش علمی تثبیت شده، غالبا به‌عنوان نسبی‌گرایی در «عقلانیت علمی» تلقی می‌شود زیرا این دیدگاه، مستلزم آن است که باور عقلانی در علم، به‌حسب زمینه‌های نظری (thoeretical context) یا تاریخی ـ که دانشمند در آن کار می‌کند ـ امری نسبی است. » معمولا دیدگاه‌هایی مانند آنچه کوهن درباره تحول جهان مطرح می‌سازد را صورتی از نسبی‌گرایی تلقی نمی‌کنند زیرا این دیدگاه، واقعیت را به تفکر انسان وابسته می‌سازد و از این‌رو، به‌نظر می‌رسد بیش‌تر، روایتی از دیدگاهی باشد که سنتا ایده‌آلیسم خوانده می‌شود. از یک سو، این نوع نسبی‌گرایی باید از بها دادن بیش از حد به تجربه در تثبیت شاکله‌های باورهایمان بپرهیزد والا چشم‌انداز محدودی برای تنوع اساسی در جهان شکل داده شده وجود خواهد داشت و از سوی دیگر، این روند نباید کاملا مهارگسیخته باشد وگرنه تفاوتی میان مفهوم «واقعیت ساخته شده» که قایلان به دیدگاه ساخت‌گرایی مطرح می‌سازند و «تحول جهان» (world-change) که ایده‌آلیست‌ها به آن معتقداند، باقی نمی‌ماند. اگرچه نمی‌توانیم یک شاکله مفهومی را مستقیما با واقعیت تنظیم نماییم اما آنجا که تجربه و پیش‌بینی دچار تعارض می‌شوند یا در مواردی که برخی داده‌ها با نظریه سازگار نیستند این مجال وجود دارد که دیدگاه‌های خود را با «واقعیت» بیازماییم ـ هرچند این آزمون گاهی با خطا همراه باشد. مخفی نیست که روایت‌های مختلف نسبی‌گرایی ممکن است [در ارتباط با افراد گوناگون]، موقعیت‌های متفاوتی داشته باشند مثلا یک فرد می‌تواند از «نسبی‌گرایی در عقلانیت» جانبداری کند اما انواع دیگر «نسبی‌گرایی شناختی» را رد نماید یا فرد دیگری ممکن است «نسبی‌گرایی در صدق» را با «نسبی دانستن واقعیت» بیامیزد تا شاید برای گریز از اشکال تهافت در «نسبی‌گرایی در صدق» مفری بیابد."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.