Skip to main content
فهرست مقالات

لعل بیان حافظ

نویسنده:

علمی-پژوهشی (وزارت علوم)/ISC (24 صفحه - از 143 تا 166)

کلیدواژه ها :

تشبیه ،استعاره ،مشبه ،مشبه‌به ،بیت ،صورخیال ،سرخ ،مفهوم و مدلول ،لعل ،می و شراب

کلید واژه های ماشینی : لعل، حافظ، واژه، زبان، استعاره، لعل بیان حافظ، بلاغی، تحول، مدلول، سرخ

تحول زبان در طی زمان امری فطری ذاتی است.زبان در حوزه‌ها و دستگاه‌های مختلف دچار تحول و تطور می‌گردد.واکها، واژه‌ها، معانی و مدلولهای واژه‌ها تغییر می‌یابند و مهترین علل و عوامل تحول زبان؛علل اجتماعی، ذهنی و لفظی هستند.عامه مردم در تحول زبان نقش دارند، زیرا برای ایجاد ارتباط به تحول و تغییر زبان مبادرت می‌ورزند و در این میان، شاعران و نویسندگان از نقش بسزایی برخوردارند.آنان علاوه بر ایجاد ارتباط، بر فراخور نیات و اغراض بلاغی و زیبایی شناختی، زبان را از هنجار معمول خارج می‌سازند و معانی واژه‌ها، با نظر به خصوصیات مدلول اولی و قراردادی، چون رنگ، شکل، ارج و بها، شأن و مقام و...، واژه‌ها را در مفاهیم ثانوی و مدلولهای متعدد به کار می‌برند.در این مقاله نگارنده برای دقیقتر نشان دادن ماهیت تحول و تطور بلاغی و زیبایی شناختی، به بررسی و تحلیل واژه«لعل»در غزلیات حافظ پرداخته ضمن نشان دادن بسامد و میزان تکرار آن، نوع گسترش یا کاهش معنای واژه «لعل»و علل بلاغی تحول آن را نشان داده است.

خلاصه ماشینی:

"در ابیات زیر نیز لعل در مفهوم مجازی سرخ برای آفرینش مراعات النظیر میان برخی از واژه‌های موجود در بیت به کار رفته است: آب و آتش به هم آمیخته‌ای از لب لعل چشم بد دور که بس شعبده‌باز آمده‌ای اگر به رنگ عقیق است اشک من چه عجب که مهر خاتم لعل تو هست همچو عقیق گر طمع داری از آن جام موصع می لعل ای بسا در که به نوک مژه‌ات باید سفت از شواهد مشابه در شعر حافظ با غرض رعایت تناسب بین برخی واژه‌ها در محور همنشینی کلام بسیار است."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.