Skip to main content
فهرست مقالات

دیدگاه های چارلز پیرس درباره صدق و اهداف پژوهش

نویسنده:

(16 صفحه - از 103 تا 118)

کلید واژه های ماشینی : پیرس، صدق، اخلاق، منطق، واقعیت، پژوهش، نظریه، مهار، چارلز پیرس، باور

خلاصه ماشینی: "در جستجوی هدفی که می‌تواند مورد ستایش مطلق و بی‌شرط قرار گیرد گفتیم کار پیرس معلوم کردن این نکته است که معیارهای عینی نهایی برای مهار همه رفتارها و ازجمله خردورزی، چگونه ممکن هستند. اینک پیرس برای اینکه نشان دهد این رویکرد مبنای منطق را فراهم می‌کند باید استدلال کند این هدف نهایی ممکن و مورد جستجوی اخلاق، امری روان‌شناختی نیست و لذا به حوزه عقلانیت صدمه‌ای وارد نمی‌کند. ناکامی پیرس در ادعای نمایش محتوای معیارهای واحد ارزش عینی به‌وسیله علوم دستوری این داعیه که مهار خودسامان و منتقدانه خردورزی منجر به فاصله گرفتن متفکر از دغدغه‌های مربوط به فعالیت عملی جاری در جامعه می‌شود و این سخن که، باید در روش علمی، تمنای یک باور جاافتاده در کوتاه‌مدت را کنار گذاشت و در اندیشه اهداف دیرپا و پایدار بود. تنها تفاوت خطاباوری پیرس با شک‌آوری در این است که می‌گوید اگر فرصت کافی برای پژوهش داشته باشیم به حقیقت خواهیم رسید و این مدعا قابل اثبات است و مرد علمی در احتجاجات توسعی خویش به جستارهای منطقی کافی، متکی است اما همین جستارها مرد عمل را که نگران امروز است و چشمی به آینده ندارد راضی نمی‌کند. جایگاه اخلاقی مرد عمل سؤال مهم این است که جایگاه اخلاقی «مرد عمل» کجاست؟ به‌نظر پیرس مرتبه علم ناب، فراتر از دلبستگی‌ها و شوائب کاربرد عملی و تنها غایت ممکن برای مهار خردورزی است. اگر فرض کنیم فقط رفتار مرد علمی است که خودمهاری و خودسامانی خردورزی را متجلی می‌کند، این سؤال پیش می‌آید که آیا خودسامانی اندیشه‌ورزی می‌تواند بخشی از آرمان غایی، کلی و معقول برای رفتار، سامان دهد."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.