Skip to main content
فهرست مقالات

مفاهیم «اولی، ضروری، بدیهی، یقینی» در منطق کلاسیک (صوری)

نویسنده:

کلیدواژه ها : تصدیق ،عرضی ،شیخ اشراق ،بدیهی ،تصور ،ضروری ،ملا صدرا ،ابن سینا ،استدلال مباشر ،اولی ،یقینی‌

کلید واژه های ماشینی : یقینی ،منطق ،قضیه ،بدیهی ،تصدیق ،معنی ،ضروری ،برهان ،ضرورت ،قیاس ،تصور ،مفاهیم ،عقل ،وجوب ،انتشارات دانشگاه تهران ،حکم ،امتناع ،تصورات و تصدیقات ،کاربرد ،مبادی ،منطق کلاسیک ،تقسیم ،اقسام قضایای ضروری ،ضرورت ذاتی منطقی ،شیخ اشراق ،برهان و مقدمات نسبت ،جهات قضایا ،اقسام قضایای ضروریه ،تصورات بدیهی و قضایای ضروری ،نظری

معانی مفاهیم«اولی،ضروری،بدیهی،یقینی»به ظاهر،روشن است، اما کاربرد آنها در مواضع و مباحث مختلف منطق متفاوت می‌باشد؛به تبع این‌ مواضع و مباحث مختلف،معانی آنها نیز تا حدی تغییر کرده و مختلف خواهد بود.در این مقاله سعی داریم این مواضع و اختلاف معانی را روشن کنیم.

خلاصه ماشینی:

"با توجه به نکته پایانی جملهء وی،به نظر می‌رسد که‌ صدر المتألهین تصورات و تصدیقاتی را که حاصل سعی و طلب و رنج و مشقت‌ نیستند از جملهء علوم فطری و حدسی،و آنهایی را که حاصل تلاش و مجاهده و رنج و مشقت هستند،از علوم اکتسابی می‌داند که در این صورت با در نظر گرفتن معنای عام فطریات و نیز معنای حدسیات-اعم از این که حدس منطقی‌ باشد یا حدس اشراقی-می‌توان گفت تصورات تصدیقات فطری و حدسی،از جملهء علوم یقینی و بدیهی(با اختلاف در میزان بداهت)و تصورات و تصدیقات‌ اکتسابی نظری و در عین حال یقینی(یقینیات ثانویه)می‌باشند البته در صورتی‌ که فطرت را فطرت اصطلاحی(قیاساتها معها)بگیریم،این فطرت را اقسام‌ یقینیات بوده و در نتیجه معنی جامع ندارد و بدین جهت این تقسیم سه بخشی نیز بی‌وجه خواهد بود،مگر این که فطرت را به معنای عام آن بگیریم بدان گونه که‌ شارح محترم آن را به معنای عام آن در نظر گرفته است و می‌گوید:«فطریات‌ معنی دیگری هم داردکه از معنی اول کلی‌تر و وسیع‌تر است. زیرا فطریات در لغت به معنی غریزه و خلقت اولیه است با این اعتبار به قضایا و علومی‌ فطریات گفته می‌شود که هر فرد انسانی هر گاه عادات مکتسبه و انحرافات‌ غیر طبیعی را که عوامل خارجی به وجود شخص افزوده‌اند از خود دور کند و به‌ فطرت اولیهء خود بازگشت نماید،آن علوم در نظرش ضروری و ثابت و مسلم‌ بوده و شک و تردید در آنها راه نمی‌یابد،و این معنی شامل اولیات و فطریات‌ اصطلاحی و بعضی از قضایای مسلم دیگر نیز می‌شود و به این جهت می‌گویند تصدیق وجود صانع جهان فطری است."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.