Skip to main content
فهرست مقالات

تعابیر سه گانه نظر، مزه و اتحاد در جهان بینی بهاء ولد

نویسنده:

علمی-پژوهشی/ISC (20 صفحه - از 45 تا 64)

کلیدواژه ها :

وحدت ،مشاهده ،نظر ،مزه ،خوشی ،معیـت ،جمال‌گرایی

کلید واژه های ماشینی : بهاء ولد، مزه، معیـت، جمالی، غیب، عارف، ادراک، عرفانی بهاء ولد، وحدت، روح

مقاله‌ حاضر به‌ بررسی‌ جایگاه‌ سه‌ اصطلاح‌ نظر، مزه‌، اتحاد (وحدت‌) در بینش‌ کلامی‌ و عرفانی‌ بهاء ولد اختصاص‌ دارد. موضوعات‌ محوری‌ بحث‌ عبارتند از: آثار این‌ دریافت‌ها در روح‌ و جان‌ عارف‌، وجوه‌ دوگانه‌ نظر، آشنایی‌ با قلمرو نظر، تنوع‌ مفهوم‌ معیـت‌، جمال‌گرایی‌ به‌ عنوان‌ یکی‌ از محورهای‌ اساسی‌ جهان‌بینی‌ بهاء ولد، پیوند مزه‌ها و خوشی‌ها با جهان ‌غیب‌. در جهان‌بینی‌ بهاء ولد سه‌ اصطلاح‌ نظر، مزه‌ و اتحاد با یکدیگر پیوندی‌ نزدیک‌ دارند، به‌ گونه‌ای‌ که ‌می‌توان‌ گفت‌ نوعی‌ پیوستگی‌ و ترتیب‌ میان‌ آنها برقرار است‌، بدین‌ معنی‌ که‌ دست‌یابی‌ عارف‌ از نظر به ‌مزه‌ و از مزه‌ به‌ وحدت‌ میسر می‌شود.

خلاصه ماشینی: "بهاء ولد از نظر و شهود به‌ مزه‌ (ذوق‌ و چشش‌) و از مزه‌ به‌ نوعی‌ آمیزش‌ و وحدت‌ با این‌ صور و در نهایت‌ اتحاد با الله‌ می‌رسد(1) و این‌ همه‌ حاکی‌ از تصرف‌ کامل‌ حق‌ بر روح‌ و ادراکات‌ عارف‌ از یک‌ سو و تسلیم ‌محض‌ او در دست‌ الله‌ از سویی‌ دیگر است‌. نکتة‌ مهم‌ دیگر در بینش‌ اعتقادی‌ بهاء ولد این‌ است‌ که‌ منظور نظر انسان‌ هرچه‌ باشد، غایت‌ و مقصود او هم‌ همان‌ خواهد بود و ادراک‌ و تشخص‌ وی‌ نیز بر مبنای‌ آن‌ شکل‌ می‌گیرد و بسته‌ به‌ قوت‌ مرتبة‌ نظر (در اینجا یعنی‌ قدرت‌ مشاهده‌ و دریافت‌ امور محسوس‌ و نامحسوس‌) آن‌ امر را ادراک‌ می‌نماید؛ مثلا می‌توان‌ امر نامحسوس‌ را به‌ حواس‌ خود دریافت‌، به‌ یاری‌ ادراکی‌ که‌ در اجزا و وجود او نهاده‌ شده‌است‌. بودن‌ یا نبودن‌ و میزان‌ ضعف‌ و شدت‌ آن‌ در احوال ‌مختلف‌ از سوی‌ او تقدیر و تعیین‌ می‌شود و آنچه‌ را که‌ بهاء ولد از آن‌ به‌ عنوان‌ «وقت‌ ادراک‌ معین‌» یاد کرده‌، زمان‌ خاصی‌ است‌ که‌ عنایت‌ الله‌ بیش‌ از هر وقت‌ دیگر، شامل‌ حال‌ شخص‌ عارف‌ می‌گردد و او به‌ یاری ‌موهبت‌ حدت‌ نظر و قوت‌ بیشتر ادراک‌ به‌ مشاهدات‌ و معلوماتی‌ دست‌ می‌یابد که‌ خود وی‌ در دیگر احوال‌ و دیگران‌ در سطوح‌ نازلتر از آن‌ بی‌بهره‌اند. ملاک‌ برتری‌ و افزونی‌ خوشی‌ در هر یک‌ از این‌ عوالم‌ را به‌ میزان‌ ادراک‌ و معرفت‌ هر کدام‌ از اجزا و به‌ درجة‌ معیـت‌ الله‌ وابسته‌ می‌داند و چون‌ این‌ ادراک‌ و لذت‌ حاصل‌ از آن‌ را در خود بیش‌ از دیگران ‌می‌یابد، چنین‌ نتیجه‌ می‌گیرد که‌ عالمی‌ برتر و خوشتر از آنها به‌ وی‌ اعطا شده‌ است‌."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.