Skip to main content
فهرست مقالات

بررسی مقایسه ای اندیشه های فلسفی افلاطون و فارابی

نویسنده:

علمی-پژوهشی/ISC (20 صفحه - از 55 تا 74)

کلیدواژه ها :

معرفت‌شناسی ،هستی‌شناسی ،مقایسه ،ارزش‌شناسی

کلید واژه های ماشینی : افلاطون، فارابی، معرفت، افلاطون و فارابی، اندیشه‌های فلسفی افلاطون و فارابی، عقل، انسان، ارسطو، ارزش‌شناسی، شناخت

مقایسة اندیشه‌های فلاسفة بزرگ و استخراج وجوه اشتراک و افتراق آن اندیشه‌ها، یکی از زمینه‌های مهم ترویج افکار آنان و نیز بسترسازی مناسب به منظور بهره‌برداری از آرای آنان در زمان حاضر می‌باشد. افلاطون به عنوان بزرگترین فیلسوف دوران باستان از یک سو، و فارابی به عنوان مؤسس فلسفه اسلامی از سوی دیگر دو فیلسوف شناخته شده اند. با توجه به این مراتب در مقاله حاضر ابتدا اندیشة فلسفی این دو فیلسوف در سه بخش هستی شناسی، معرفت شناسی و ارزش شناسی مورد بررسی قرار گرفته و سپس دیدگاههای آنان در هر یک از سه بخش فوق مقایسه و وجوه اشتراک و افتراق آنها معرفی شده است.

خلاصه ماشینی:

"بر اساس نظریة فیض (The Theory of Emanation) که یکی از ابداعات فارابی در فلسفة اسلامی است، همة موجودات جدا شده از ماده که مربوط به عالم بالا هستند و نیز موجودات برگرفته و گسترش یافته و مادی در عالم پایین، از سبب اول به وجود آمده‌اند (فارابی، آراء اهل المدینه الفاضله، 1991). در ارزش‌شناسی، محور و مدار اندیشة فارابی رجعت به مفاهیم و غایات راستین دین اسلام است، مسئلة فارابی به امت اسلامی مربوط می‌شود و غایت او برای جهان و انسان غایتی دینی است، در حالی که ارزشهای انسانی در نزد افلاطون صبغة اخلاقی دارد تا دینی و آنچه اندیشة وی را در راه ترسیم مسیر نیکبختی انسان هدایت می‌کند، توجه به فضایل و ارزشهای اخلاقی است که البته این توجه، در گرو شناخت و تعلیم و تربیت است. در این بخش یکی دربارة جنبه‌های مادی و معنوی زندگی آدمی و دیگری دربارة مفهوم سعادت بحث می‌شود: افلاطون جنبه‌های مادی زندگی انسان را چندان مورد توجه قرار نمی‌دهد و حتی آنها را حجابی در راه رسیدن به سعادت می‌داند اما فارابی به جنبه‌های مادی زندگی آدمی نیز ارزش و اهمیت قایل است و آنها را مقدماتی برای رسیدن انسان به سعادت می‌داند. در عین حال وجه اختلاف اساسی آنها در این بخش مربوط به معتقدات دینی فارابی است که برای وی ارزشهای انسانی صبغة خدایی دارند و غایت جهان و انسان، غایتی دینی است؛ در حالی که برای افلاطون ارزشهای انسانی بیشتر صبغة اخلاقی دارد تا دینی، و این ارزشها عمدتا از راه قرار گرفتن فرد در مسیر تعلیم و تربیت صحیح حاصل می‌شود."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.