Skip to main content
فهرست مقالات

زلف و تعابیر عارفانه و عاشقانه آن در شعر فارسی

نویسنده:

علمی-پژوهشی/ISC (46 صفحه - از 149 تا 194)

کلیدواژه ها :

شعر ،عرفان ،حجاب ،تجلی ،زلف ،گیسو ،طره ،مو ،طریقت ،کثرات

کلید واژه های ماشینی : زلف، شعر، عاشقان، تعینات، حجاب، کثرات، جمال، عرفان، جمال و جلال، زلف و تعابیر عارفانه

زلف از اصطلاحاتی است که در ادبیات و شعر عاشقانه و عارفانه کاربرد بسیار فراوان داشته است. این اصطلاح در منابع عرفان و تصوف فاقد تعابیر جامع و مانع است اما شاعران فارسی‌گو در اشعار خویش تعابیری لطیف، باریک، دقیق و مفصل از زلف ارائه نموده‌اند. زلف چهار تعبیر و معنای عمده دارد: 1- کثرات و تعینات در مراتب هستی 2- حجاب وجه غیبی احدیت و حاجب درگاه جمال و جلال الوهیت 3- تجلیات جمالی و جلالی ذات لابشرط غیب الغیوب 4- طریقت سلوک و ریسمان و کمند هدایت ربوبی.

خلاصه ماشینی:

"براساس تعاریف و تعابیر موجود در متون عرفان و فرهنگ اصطلاحات عرفانی و بویژه بر پایة تحقیق و تأمل در اشعار عارفانه و عاشقانة فارسی می‌توان زلف را به طور اجمال به چهار معنا و مفهوم کلی و عام- که البته همگی به یک معنا و مفهوم واحد کلی اشاره دارند- تعبیر نمود: 1- کثرات و تعینات هستی و مرتبه تقید و تفرقه 2- حجاب و حاجب جمال و جلال احدیت 3- تجلی و تعین جمال و جلال 4- طرق و منازل طریقت سلوک و کمند و ریسمان دلها و جانها. وگرنه از خم زلفش تو خود یکی مویی \ز بوی زلفش از آن غافـلی که مـزکومی که گر نظر بحقیقت کنی تو آن کویــی (لاهیجی، گلشن راز، ص 580)\تو کوی دوست همی جویی و نمی‌دانـی زلف به دلیل تناسبهایی که با عالم تعینات و کثرات دارد از جهات گوناگون با آن تعینات مورد قیاس و مماثله قرار می‌گیرد، این تناسبها (Harmonies) عمدتا عبارت است از: سیاهی زلفسیاهی و ظلمت جهان تعینات؛ درخشش رخ خوروش درخشش نور ذات احدیت؛ سیاهی و پوشانندگی زلفظلمت و گمراهی و کفر تعینات در برابر ایمان درخشان رخ یار؛ کثرت تارهای زلفکثرت موجودات اعتباری و تعدد آنها در عالم کثرات در برابر جمال یکتا و وحدت خال احدیت؛ پرده و نقاب بودن زلف در برابر رخ زیباحجاب بودن کثرات در برابر ذات نورانی غیب‌الغیوب؛ مشهود و محسوس بودن زلفمحسوس یا عیان بودن عالم تعینات؛ پنهان بودن رخ زیبامخفی و غیبی بودن وجه و ذات احدیت (هو الظاهر و الباطن)؛ دو تا بودن زلفدو تا بودن و زوجیت در تمامی وجوه تعینات مانند ملک و ملکوت، غیب و شهود، جمال و جلال، نور و ظلمت، عقل و نفس، ظاهر و باطن، نر و ماده و… ؛ همسایگی زلف و رخ و طواف زلف، گرد رخسار زیبارویاناقتران جهان تعینات به ذات و وجود الوهیت و عبودیت تکوینی کثرات در پیشگاه کعبة جمال خداونــد؛ بریدن و چیدن سر زلفکاسـتن از کثرات (مــرگ و خروج آنها از عــالم تعینات)؛ درازی زلفبی‌انتها بــودن سلسلة جهان کثرتها؛ غیر حقیقــی بودن و بیجان بودن زلفمجازی و ســایه بودن تعینات."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.