Skip to main content
فهرست مقالات

ذن بوداییسم و "آخر بازی" ساموئل بکت

نویسنده:

علمی-پژوهشی/ISC (30 صفحه - از 233 تا 262)

«ساموئل بکت» (Samuel Beckett)یکی از نویسند‌‌گان نامی قرن بیستم است که توانسته نظر محققان زیادی را به خود جلب کند. گرچه وی آثار ادبی کمی از خود به جا گذاشته‌، ولی همین آثار اندک، از جنبه‌های مختلفی مطالعه شده‌‌اند. در این جستار، نمایشنامة «آخر بازی» از منظر ذن بوداییسم بررسی شده‌است. بدین منظور، نخست مراحل مختلف ذن بوداییسم بیان شده، سپس با قدری تامل در دیالوگ، صحنه‌آرایی، شخصیت پردازی، رفتار و نگرش شخصیت‌ها‌ی داستان، نکات مشترکی میان ذن و این اثر پیدا شده‌ است. بدین ترتیب می‌توان «آخر بازی» را شاهکار ادبی و نویسندة آن را یک نابغه نامید؛ نابغه‌ای که زندگی، فرهنگ و تمدن غرب او را از ذن بوداییسم- که یک مکتب شرقی محسوب می‌شود- بی‌بهره نگذاشته‌است. با این که ذن، نوعی مذهب و یا به عبارت دیگر، نوعی فلسفه به شمار می‌آید، ولی می‌توان رگه‌های آن را در نمایش‌نامة «آخر بازی» هم پیدا کرد.

خلاصه ماشینی:

"[20] از نظر ذن، انسان بایستی سعی کند خود و خواسته‌هایش را کنار گذاشته و وابستگی خود را نسبت به دنیا و ظواهر فریبندة آن کمتر کند؛ زیرا در این صورت است که می‌تواند، راحت‌ و آسوده در این دنیا زندگی کرده و از آن لذت ببرد. 68)) «کلو» که به عبارتی ناپسری «هم» محسوب می‌شود و به عبارتی پیشخدمت‌اش، از دست‌ او خسته شده‌ و می‌خواهد او را ترک کند و این امر او را مضطرب کرده است. این عمل ممکن است چنان تفسیر شود که او همچون جویندگان ذن به فانی بودن دنیا پی برده و می‌خواهد به دنیا و ظواهر فریبندة آن پشت پا بزند و به تدریج خود را برای نیل به ساتوری(Satori)[25] آماده کند. گرچه «کلو» در اواخر داستان می‌خواهد «هم» را برای همیشه ترک کند، ولی تا آخر داستان، همچنان ساکت و آرام در کنار او می‌ماند، تا این‌که بالاخره پردة نمایش پایین می‌آید. 21) ) «هم» که از دست پدر و مادرش خسته و عصبانی شده است برای این‌که آنها را آرام کند، با عصبانیت از آنها می‌خواهد که ساکت بشوند؛ ولی «نل» با بی توجهی ادامه می‌دهد: نل- ته دریا هم دیده می‌شد. پس تنها کسی که می‌تواند دیدگاه خود را عوض کند و پا فراتر از لذت‌‌ها و درد‌های این جهان سپنجی ‌گذاشته و وارد دنیای نیروانه شود، «نل» است. نتیجه راه رهایی از مشکلات این دنیای فانی از نظر بودا، فراموشی خواسته‌ها و آرزوهاست؛ ولی قبول این موضوع برای «هم» و «کلو» غیر ممکن است."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.