Skip to main content
فهرست مقالات

تأملی در نوع و میزان تأثیر مکاتب ادبی اروپا بر داستانهای مخملباف

نویسنده:

علمی-پژوهشی/ISC (36 صفحه - از 159 تا 194)

کلیدواژه ها :

داستان ،سبک ،مکتب ،آثار ،مخملباف ،باغ بلور ،اروپ

کلید واژه های ماشینی : مخملباف، ادب، داستان، میزان تأثیر مکاتب ادبی اروپا، رئالیسم، رمان، فیلم، اروپا بر داستانهای مخملباف، سوررئالیسم، زن

تأمل و تفکر در تاریخ بارور و نگارین زبان و ادب فارسی نشانه‌هایی از نفوذ ادب اقوام و ملتهای مختلف را در زمانهای متفاوت بر ما آشکار می‌سازد. کلیله و دمنه که از شاهکارهای ادب تمثیلی فارسی است، نسب نامه‌ای هندی دارد و رهاورد هند است. با پذیرش آیین باشکوه اسلام در ایران، زبان و ادب تازی با قوتی وصف‌ناشدنی در هاله‌ای از تقدس به عرصة ادب فارسی راه یافت و با آن عجین شد؛ تا جایی که تفکیک معانی و مضامین آن دو بسیار دشوار می‌نماید. شعر جاهلی عرب با تمام مضامین و موتیفهای خود به شعر سبک خراسانی و عراقی راه یافت. آوای جرس اشتران و بیانگردی شبانة عرب در شعر معزی و صحرای همیشه سبز دیوان منوچهری نمودار است. ادب فارسی نیز تأثیری شگرف بر ادب جهان داشته است و ایرانیانی چون بدیع‌الزمان همدانی و صاحب بن‌عباد و ... سبک مصنوع عرب را بنیاد نهادند. لانگفلو از ”بنی آدم اعضای یکدگرند” سعدی اثر پذیرفته است. در آثار هردر‌‌‌ و موسه و بالزاک از سعدی سخن رفته است. قطعة «موجود باقی» ویکتور هوگو، خلوت کنار دریا و نغمة امواج باشکوه را که در آستان عظمت الهــی نوای عظمت آفرینش را ترنم می‌کنند فرا یاد می‌آورد. نفوذ کلام حافظ در شعر رمانتیک به خصوص در شعر گوته مایه و مادة ”دیوان شرقی از شاعر غربی” را فراهم آورد و او را به بزرگداشت حافظ واداشت. تأثیر حکیم فردوسی و اثر سترگش بر ادب جهان مقاله و بابی مستقل می‌خواهد. ایرانیان از دورة قاجار و تأسیس دارالفنون به طور جدی و دامنه‌دار با اروپا و آثار ادبی آن از جمله داستان‌نویسی به شیوة مدرن و مبتنی بر رابطة علی رویدادهای داستان که وجه امتیاز آن از قصه و حکایت است آشنا شدند و به آفرینش این نوع جدید دست زدند و از این رهگذر تحت نفوذ و تأثیر مکاتب ادبی و شیوة نویسندگی آنان قرار گرفتند. نویسندة این مقاله قصد دارد به بررسی نوع به کارگیری اصول و شیوة نویسندگی مکتبهای ادبی اروپا در داستان‌نویسی معاصر ایران بپردازد. بنابراین جهت ارایة دقیق‌تر این تحقیق تنها به بررسی تقریبا تمامی آثار محسن مخلمباف نویسنده و کارگردان توانمند ایران پرداخته و کوشش کرده است میزان و گونه‌های مختلف تأثیر مکاتب ادبی اروپا را بر آثار این نویسندة ایرانی نشان دهد.

خلاصه ماشینی:

"» (همان، ص 499) شواهد و آثار اکسپرسیونیسم را در آثار زیر از مخملباف می‌توان یافت: از مجموعة گنگ خوابدیده: جلد اول: صص 142،221،225،348و جلد دوم: صص 100،126،132،499،503،507،533،535،555،560،564 سمبولیسم یا رمزگرایی عصیــانی بود ضدرئالیسم و ناتورالیسم و فلســفة تحققی؛ چــون این مکتبها برای شعــر و شاعران و عالم درون اهمیتی قایل نبودنــد و از جهان بیکــران تنها به ظواهر مــادی آن اکتفا می‌کردند، رمزگرایان به جای فلسفة تحققی « اگوست کنت »، حکمت بدبینانة « شوپنهاور » و فلاسفة ایده‌آلیست معنی‌گرا را تکیه‌گاه خود قرار دادند و دوباره شعر را بر کرسی نشاندند. هر روز همین لحظه این صندلی را دختری هل می‌داد که چادر عربی خیمه‌ای به سرداشت و فقط صورتش و دو دستهایش بیرون بود …‌» (همان، ص 354) اعتقاد به جریان پر رمز و راز و تشریح و تصویر اشیا و حوادث به وسیلة علایم و نشانه‌ها از راه کشف و شهود، نه به وسیلة عقل و منطق از ویژگیهای سمبولیسم است که در اغلب آثار مخملباف به کار رفته و یکی از مؤلفه‌های مهم آثار اوست: در داستان فیلم « نوبت عاشقی » ماهی، تمثیلی از وجود عاشق است. در آثار قلمی و رمانهای مخملباف نیز سمبول و نماد فراوان است مثلا: در رمان باغ بلور، حمید، به حوض پر از ماهی حیاط خیره می‌شود: « گلة بزرگ ماهیها، درون حوض این سو و آن سو می‌رفتند و جسورترینشان ماهی دم سرخی، خود را از آب بالا می‌انداخت و دوباره، با سر به آب می‌رفت: این همان ماهی است که یک روز در پاشویه افتاده و مرده بود؟‌ » (همان، ص 351) تصویر حالات و مناظر اندوهبار و یأس‌آلود و دلهره‌انگیز انسان و طبیعت، از دیگر نمودهای سمبولیسم در آثار مخملباف است."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.