Skip to main content
فهرست مقالات

کیمیاکاری پنهان «نگاهی به مبانی جمال شناسی شعر حافظ»

نویسنده:

علمی-پژوهشی/ISC (27 صفحه - از 195 تا 221)

کلیدواژه ها :

ساختار ،صورت ،دیداری ،جمال‌شناسی ،شبکة آوایی ،معنایی ،رقص حروف

کلید واژه های ماشینی : شعر حافظ، روابط پنهان اجزای شعر حافظ، موسیقی، معنی، روابط پنهان اجزای کلام، کلام، مبانی جمال‌شناسی شعر حافظ، شاعر، نگاه، خواننده

از زمان آغاز پژوهشهای مربوط به شعر حافظ تا حال، در بارة شناخت وجوه جمال‌شناسی شعر حافظ، تحقیقات و پژوهشهای ارزنده‌ای صورت گرفته است؛ اما اغلب این پژوهشها از آفت عادت و آشنایی به دور نبوده‌اند. حقیقت این است که نگاه ناآشنا به شعر حافظ، دنیایی دیگر با چشم‌اندازهای دل‌انگیز پیش چشم می‌گشاید. در این مقاله جنبه‌های آوایی، موسیقایی، دیداری و بصری، رقص کلمات و حروف و روابط پنهان اجزای شعر حافظ با نگاهی تازه و غیرمعتاد تحلیل و بررسی شده است. رسالتی که بعد آوایی و دیداری شعر حافظ به دوش می‌کشد، آن است که می‌خواهد با اجرای موزیکال کلمات و نمایش حروف، ضمن متلذذ ساختن مخاطب از موسیقی و تصویر، او را در رسیدن به مقصود غایی معنی، یاری کند و بحث دربارة روابط پنهان اجزای کلام، برای آن است که چند بعدی بودن سخن و معنی آن برای خواننده توضیح داده شود و روابط پیچیدة شعر روشن گردد.

خلاصه ماشینی:

"اینک برای روشن شدن بحث نمونه‌هایی از شعر حافظ را از این منظر بررسی می‌کنیم:10 1- در ابیات رسم عاشق‌کشی و شیوة شهرآشوبی جامه‌ای بود که بر قامت او دوخته بود (حافظ، به سعی سایه، ص 205) و شـاه شمشــادقدان خسـرو شـیرین‌دهـنان کـه بــه مژگان شکند قلب همه صف‌شکنان مست بگذشت و نظر بر من درویش انداخت گفت ای چشم و چـراغ همه شیرین سخنان تا کی از سیم و زرت کیسه تهی خواهد بود بندة من شـو بــر خــور ز همه سیـم تـنان (همان، ص 377) حرف"ش"در غالب کلمات به کار رفته و تکرار شده است. " (مرتضوی، ص 35) اینک نمونه‌هایی از وجود روابط پنهان عناصر و اجزای کلام در شعر حافظ: 1- دربیت ماه کنعانی من مسـند مصر آن تو شد گاه آن است که بدرودکنی زندان ر (حافظ، به سعی سایه، ص 9) کلمة "گاه" در مصراع دوم به طور پنهان از جهات مختلف با کلمات بیت ارتباط و تناسب دارد. 11- حافظ خود گفته است: ص 308 نیست بر لوح دلم جز الف قامت یار چه کنم حرف دگر یاد نداد استادم 12- جهت آگاهی بیشتر از نقاشی حروف بنگرید به مقالة دکتر بهمن نامور مطلق، با عنوان دفتر حسن، فصلنامة فرهنگستان هنر(خیال) شمارة 4 زمستان 1381، صص27و30 13- در این باره بنگرید به: مهاجر، مهران؛ نبوی، محمد: زبانشناسی شعر، تهران، نشر مرکز، چاپ اول، 1376، از ص 73 به بعد 14- شایان ذکر است که در برخی از نسخه‌ها به جای"گاه"، "وقت" آمده است."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.