Skip to main content
فهرست مقالات

بررسی و تحلیل انتقادی دیدگاه های ادبی رادویانی در ترجمان البلاغه

نویسنده:

ISC (16 صفحه - از 1 تا 16)

کلیدواژه ها :

نقد بلاغی ،ترجمان‌البلاغه ،رادویانی ،ساخت و معنا در شعر ،نقد بدیعی

کلید واژه های ماشینی : رادویانی، ترجمان‌البلاغه، ادبی، شعر، صنایع، فارسی، نقد، بلاغت، دیدگاه‌های ادبی رادویانی، نقد ادبی

ترجمان‌‌البلاغه به عنوان نخستین کتاب منثور فارسی در حوزه‌های نقد ادبی و بلاغت، نقشی یگانه و ممتاز در تأسیس و تحلیل این مباحث و موضوعات دارد. رادویانی با نوشتن این کتاب، هم نخستین سنگ بنای مباحث ادبی را به نثر گذاشت و هم مجموعه دیدگاه‌ها و اندیشه‌های رایج در حوزه مسائل زیباشناختی شعر را که غالبا‌ به زبان عربی بود، وارد زبان فارسی و فرهنگ ایرانی کرد و تا حدودی آن مقوله‌ها را بومی ساخت. ضمن آن که با خلق این اثر گام مهمی در علمی ساختن نثر فارسی نیز برداشت و زمینه را برای طرح وسیع‌تر این مقوله‌ها ـ در این زبان ـ آماده ساخت و موجی نو در میان متفکران و صاحب‌نظران ادبی‌ ـ از جمله رشید و طواط و متابعان او ـ در انداخت و تا قرن‌ها بعد این موضوعات را از اشتغالات ذهنی و قلمی اندیشه‌ورزان و دوستداران ادبیات ساخت. ترجمان‌البلاغه، علاوه بر نقش ممتازی که در آغازگری و پیوند مباحث فرهنگی و ادبی داشت، خود نیز بسیاری دیدگاه‌ها و آراء تازه در زمینه نقد و بلاغت و بدیع مطرح کرد و گهگاه به نقد عملی و حتی ساختاری فکر و شعر روزگار خود پرداخت و نکته‌هایی تازه و راهگشا را هدیه ‌ارباب معرفت کرد. هدف این مقاله، افزون بر تبیین جایگاه ترجمان‌البلاغه در فرهنگ و ادب ایران ـ که پیش از آن استاد مرحوم احمد آتش بخشی از آنها را مطرح ساخته بودند و بخش مهمی را هم به میان نیاورده بودند ـ بررسی دقیق و استنادی دیدگاه‌ها و اندیشه‌های رادویانی در باب شعر و ارکان سازندة آن و نیز مسأله ساخت و صورت و معنا در شعر است. ضمن آن که کل کتاب ترجمان‌البلاغه هم به صورتی یکپارچه و مرتبط، مورد نقد و تحلیل دقیق ساختاری و تطبیقی قرار گرفته است و خاستگاه، نوع نگاه، شیوه‌های تحلیل صنایع ادبی و ضعف و قوت‌های رادویانی هم مورد نقد و بررسی قرار گرفته است.

خلاصه ماشینی:

"در واقع ظهور چنین کتابی در زبان فارسی، بیانگر گسست عظیمی است که در فرهنگ ایرانی میان نقد شعر ـ به معنای عام آن ـ و نقد بلاغی شعر ایجاد شده است؛ بدین معنا که نقد شعر از معنای عام و شامل خود، اسیر معنایی خاص و یکسویه گشته است و در همین نگاه یکسویه هم، بر صورتگرایی صرف قناعت شده است و صرفا نقل و تعریف چند صنعت و ذکر شواهدشعری، ترجمان بلاغت به شمار رفته است، حال آن که این شیوه نقد شعر، تنها نهر کوچکی از جریان عظیم رودخانه نقد در فرهنگ مسلمانان به ویژه ایرانیان مسلمان تا قرن پنجم بوده است. نتیجه‌گیری ترجمان‌البلاغه رادویانی بسان نقطه آغازی در شکل‌گیری نقد ادبی ـ به ویژه نقد بلاغی‌ ـ به شمار می‌آید و در خود دیدها و دیدگاه‌های تازه و مهمی را در باب ادبیات و صنایع ادبی و زبان فارسی و فرهنگ ایرانی جای می‌دهد و به شیوه‌ای تطبیقی ـ توصیفی بسیاری از مسائل شعر و ادبیات عصر خود را باز می‌تاباند که در درک سیر تحول ادبیات فارسی و نقد ادبی بی‌نهایت مهم است و هر چند از برخی جهات مثل عدم ارائه نگاهی کلی‌نگر و یکپارچه یاتداخل مباحث و خلط تعریفات و عدم همخوانی تعریفات با شواهد و مواردی دیگر، در رنج است، اما ارزش‌های آن بدان پایه هست که دید و دیدگاهی تازه را در خود جای دهد و همچنین برای تقویت مبانی فرهنگی و ادبی ایران و زبان فارسی، دوباره دیده شود."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.