Skip to main content
فهرست مقالات

نگاهی دیگر به موسیقی شعر و پیوند آن با موضوع، تخیل و احساسات شاعرانه

نویسنده:

ISC (27 صفحه - از 163 تا 189)

کلیدواژه ها : موضوع ،زیبایی‌شناسی ،موسیقی شعر ،تخیل ،عاطفه

کلید واژه های ماشینی : موسیقی، شعر، موسیقی شعر، وزن، شاعر، قافیه، ردیف، تخیل، مصراع، آهنگ، عروضی، هم‌خوانی میان کلمات پایانی مصراع‌ها، عاطفه، تناسب، میان موسیقی شعر، واژگان، نیما، مصوت‌ها، توازن، قافیه و ردیف، هجاهای، تکرار، میان موسیقی شعر با موضوع، زبان، شعر فارسی، موسیقی میانی، عناصر، لفظی، مضمون، موسیقی بیرونی

موسیقی یکی از عناصر سازنده‌ شعر است که کلام را برجسته می‌سازد و سبب تمایز زبان نظم از نثر می‌گردد. بررسی این رکن از شعر، همچنین پیوندی که میان آهنگ کلام با عناصر دیگر وجود دارد، مسأله‌ای است که این مقاله بدان می‌پردازد. برای تبیین این مسأله در دو بخش: بخش اول به تعریف موسیقی و انواع آن در شعر فارسی پرداخته، بخش دوم رابطه‌ میان موسیقی شعر با موضوع، تخیل و عاطفه بررسی شده است. تشریح مطالب مذکور، مشخص ساخت که موسیقی شعر در کنار تقسیمات چهار‌گانه‌ ادیبان فارسی زبان به سه دسته‌ موسیقی بیرونی (جنبه عروضی شعر)،‌ موسیقی کناری (آهنگ خاص همخوانی میان کلمات پایانی مصراع‌ها «ردیف و قافیه») و موسیقی میانی (انواع توازن‌های حاصل از ارتباطات لفظی و تناسبات معنایی)‌ تقسیم می‌شود. اما شعر تعبیری از اجتماع، اصول، باورها و اندیشه‌های شاعر است و موسیقی شعر زبان دل و احساس او و «لاجرم هر آنچه از دل برآید، بر دل نشیند.» انواع متفاوت موسیقی شعر؛ یعنی وزن، قافیه و ردیف و واژه‌ها و لفظ از جمله عناصری هستند که معنا، عاطفه و تخیل شاعر را به مخاطب منتقل می‌کنند و تنوع موسیقایی در این زمینه عامل مهمی در القای موضوع و احساسات شاعرانه به خواننده و شنونده است. شاعر با رعایت تناسب و پیوندی که میان موسیقی شعر با عناصر دیگر وجود دارد، تلاش می‌کند به هدف و غایت اصلی شعر ـ که همانا بیان مفاهیم و محتوای درونی شعر است ـ نزدیک گردد.

خلاصه ماشینی: "گونه‌های فراهنجاری در موسیقی میانی شعر نیز به چهار صورت توازن آوایی (تکرار صامت‌ها و مصوت‌ها)، توازن واژگانی در دو سطح تکرار آوایی کامل و ناقص، توازن نحوی شامل صنایع لف و نشر، اعداد و تنسیق‌الصفات است و هر یک از این صنایع خود در حقیقت گونه‌ای از تکرار مصوت کوتاه به حساب می‌آیند و توازن معنایی، موسیقی میان تناسبات معنایی است که صنایع معنوی تناسب، استخدام، متناقض نمایی، تضاد، ایهام، تلمیح و تشبیه را شامل می‌شود."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.