Skip to main content
فهرست مقالات

حق مالکیت و قاعده لاضرر (4)

نویسنده:

کلید واژه های ماشینی : فقهی، عدالت، حقوق، قاعده، ضرر، فضیلت، حدیث، حق مالکیت و قاعده لاضرر، دانشمندان فقه اسلامی، قاعده لا ضرر

خلاصه ماشینی:

"در هیچ یک از قوانین اروپائی قاضی و حاکم مکلف نگشته که در احقاق حق و فصل خصومت میان مردم به تحقیق از وجود یا عدم وجود عدالت در اشخاص بپردازد و به تشخیص آن ملزم باشد اما در فقه اسلامی‌ نه تنها قاضی و حاکم بنا بدستور آیه شریفه (و اذا حکمتم بین الناس ان‌ تحکموا بالعدل) وظیفه یافته که بر طبق احکام عدالت رفع اختلاف نماید بلکه چون اقامه شهود و گواهان از دلائل اثبات دعاوی است و شرط قبول‌ شهادت و گواهی نیز منوط باین بود که عدالت آنان ثابت و محرز شود و در قرآن کریم نیز دستور داده شده که (و لا ترکتوا الی الذین ظلموا) یعنی‌ به ستمکاران اعتماد نکنید و از اینجهت قاضی و حاکم و مجتهد و کاتب و امام‌ جماعت بایستی بصف عدالت متصف باشند موضوع عدالت و تشخیص وجود یا عدم وجود آن در اشخاص مورد حاجت و نیاز مردم در مدنیت اسلامی‌ بوده است بنابراین دانشمندان فقه اسلامی مفصلتر از دانشمندان اروپائی‌ و افزون‌تر از حکمای اخلاق خصوصا از لحاظ عمل و تطبیق عدالت در امور معاشی و روابط مدنی و اجتماعی مردم در اینموضوع به تحقیق پرداخته‌اند عدالت در نظر حکمای یونان از فضائل نفسانی است و فضیلت نیز بعقیده افلاطون از تهذیب هر یک از قوای باطنی انسانی حاصل میشود چنانچه از تهذیب قوت عقل فضیلت حکمت و از تهذیب قوت غضب فضیلت‌ شجاعت و از تهذیب قوت شهوت فضیلت عفت در نفس پدید میآید و چون‌ این سه فضیلت با یکدیگر متوافق و متسالم و هم آهنگ گردند و بعبارة اخری‌ قوای باطنی نفسانی تحت نظارت عقل عملی قرار گیرند از امتزاج و اعتدال آنها حالتی و فضیلتی حاصل شود که بعدالت موسوم میگردد ولی بعقیده‌ ارسطو فضیلت در نفس عبارت از حسد وسط میان دو رذیلت است چنانکه‌ شجاعت حد وسط میان تهور و جبن و یا عفت حد وسط میان شره و خمود و یا فضیلت حکمت حد وسط میان بلادت و جزیره و بالاخره فضیلت عدالت‌ حد وسط میان ظلم و انظلام میباشد و حکمای اسلام از عقاید هر دو حکیم‌ یونانی پیروی نموده و در صدد برآمده‌اند میان افکار آنان جمع سازند و متوافق نمایند."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.