Skip to main content
فهرست مقالات

الناس مسلطون علی اموالهم (1)

نویسنده:

(14 صفحه - از 14 تا 27)

کلید واژه های ماشینی : قاعده، وکیل، اختصاص، قضیه، اضافه، کلی، ملک، حق، حکم، تخصیص

خلاصه ماشینی: "اما مبنای قاعده پس باید تذکر داد که مراد از آن مأخذ و منشأ آنست و آن مختلف است زیرا-مأخذ قاعده-یا قانون و ناموس طبیعی است‌ مانند قاعده اشتمال ماده آب بر دو عنصر بسیط یعنی دو بخار اکسیژن و هیدروژن-و یا جریان طبیعی است مانند قاعده زنانگی-و یا عادت و رسم‌ عمومی محلی است مانند قاعده ریش تراشی در محیط مغرب زمین و راه رفتن‌ انسان با دو پای و خوابیدن معمولی-و یا صفت طبیعی مشترک است مانند قضیه کل اعظم از جزء آنست-و یا روش و قرارداد اجتماعی است مانند قاعده احترام متقابل ملل-و یا روش صنفی است مانند قاعده زمینه‌چینی و ذکر مقدمه از طرف مؤلفین و ناطقین بمنظور اقناع خوانندگان و شنوندگان‌ نسبت بصحت موضوع بحث و قاعده و دستور زبان مثل اینکه کل فاعل مرفوع‌ و بالجمله-و نیز اعم از اینکه آن مأخذ یک امر ثابت و ساکنی باشد مانند قاعده جاذبیت زمین نسبت باجسام مجاور و یا طبعا متحرک باشد مانند قاعده‌ حرکت جسم واحد بیک جهت-و نیز اعم از اینکه قاعده مفروضه-مربوط بوضعیت و حدود ماهیت بوده مانند قاعده ثلث و مخروط و استوانه و یا عبارت از امر اعتباری و ذهنی صرف باشد مانند قاعده تجزیه ماهیت نوعیه‌ بجنس و فصل که مرجع آن بتصور صحیح امر مفرد است و یا اینکه عبارت از تشریح‌ ذهنی و بیان نسبت حاصل و قائم بطرفین آن باشد مانند توضیح دادن اختصاص‌ و ارتباط حاصل میان مضاف و مضاف‌الیه امثله مزبوره بالا جزء قواعد بیشمار میرود بجز قضیه راه رفتن انسان با دو پای و خوابیدن بطور معمول و قضیه کل‌ اعظم از جزء آنست و موضوع تشریح ذهنی امور اعتباری زیرا-قضایای‌ نامبرده اگر چه کلیت آنها مسلم بوده و قابل انکار نیست ولی هیچگاه نمیتوان‌ موردی فرض نمود که با انطباق قضیه کلی در آن اشتباه و اختلافی باشد و بلکه تصور اینکه کل مساوی با جزء است و یا کوچکترین از جزء است امری‌ است غیر معقول و خلاف فرض-هم چنین است موضوع تشریح ذهنی امور اعتباری که فاضل معاصر آنرا قاعده کلی تصور نموده‌اند زیرا-هر قاعده‌ای‌ دائر مدار موضوع معین و شروط و حدود معین است در صورتیکه تصورات‌ فکری و تصرفات ذهنی که مبنای آنها تخیلات و اعتبارت است بی‌حد و نهایت‌ بوده و قطع‌نظر از قواعد منطقی نمیتوان برای آنها ضابطه و قاعده‌ای بدست‌ داد-بعلاوه تجزیه امور اعتباری از مقوله عمل درونی است و عمل آزاد هیچگاه‌ صلاحیت قاعده شدن را ندارد و از این نظر است که گفته‌اند:اعتباری‌ باعتباریات نیست."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.