Skip to main content
فهرست مقالات

بررسی روان شناختی سه منظومه غنایی فارسی (خسرو و شیرین، لیلی و مجنون و ویس و رامین)

نویسنده:

ISC (16 صفحه - از 1 تا 16)

کلیدواژه ها :

نقد روان‌شناختی ،خسرو و شیرین‌ ،لیلی‌ و مجنون ،ویس‌و رامین‌ ،نقد ادبی‌

کلید واژه های ماشینی : ویس و رامین، منظومه، لیلی، یونگ، کدگذاری، شیرین، فروید، نظریه روانکاوی فروید و روان‌شناسی، روانکاوی فروید و روان‌شناسی تحلیلی، روان‌شناختی

در این ‌پژوهش ‌سه ‌منظومه،‌ یعنی خسرو و شیرین و لیلی و مجنون‌ اثر حکیم‌ نظامی‌گنجوی و ویس ‌و رامین اثر فخرالدین ‌اسعدگرگانی ‌به ‌عنوان‌ منابع‌ اصلی ‌در جهت ‌تفسیر روان‌شناختی‌ انتخاب‌ و با استفاده ‌از روش‌ تحلیل ‌محتوا بررسی‌ شده‌اند. سه ‌فرضیه ‌مطرح ‌شد و درجه ‌انطباق ‌مفاهیم ‌روان‌شناختی‌ مکنون ‌در این‌ آثار با رویکرد روانکاوی ‌فروید و رویکرد روان‌شناسی‌تحلیلی‌ یونگ‌ و نیز با ویژگی‌های‌ شخصیتی‌ مصنف‌ ـ که‌ خود مفهوم ‌روانکاوانه ‌دارد ـ بررسی ‌گردید. پس‌ از تعیین ‌واحدهای ‌کدگذاری‌ و تعریف‌ عملیاتی ‌هر یک‌، کدگذاری‌ به عمل‌آمد و ضریب ‌پایایی‌ کدگذاران ‌برابر81% تعیین ‌گردید. با استفاده‌ از آزمون‌ آماری ‌مجذور خی‌(X2) واحدهای‌کدگذاری ‌شده‌ برای ‌هر یک ‌از متون،‌ به‌ منظور تعیین ‌فراوانی ‌انطباق ‌هر یک ‌با دو نظریه ‌روانکاوی ‌فروید و روان‌شناسی‌ تحلیلی‌ یونگ‌، مورد تحلیل ‌قرار گرفتند. نتایج ‌نشان ‌می‌دهد ‌آزمون‌ آماری ‌به عمل‌آمده ‌برای‌ دو منظومه ‌خسرو و شیرین‌ و لیلی ‌و مجنون ‌تفاوت‌ معنی‌داری از نظر درجه‌ انطباق‌پذیری ‌با دو نظریه ‌فوق ‌نشان ‌نمی‌دهد؛ اما این‌ تفاوت ‌در منظومه ‌ویس ‌و رامین ‌معنی‌دار است و نشان ‌می‌دهد ‌این‌ منظومه ‌رابطه ‌بیشتری ‌با نظریه‌ روانکاوی ‌فروید دارد؛ البته ‌با توجه ‌به ‌پیچیدگی‌ کدگذاری ‌و کمی‌سازی ‌مفاهیم ‌ادبی ‌و مشکلات‌روش‌شناختی ‌موجود، سعی‌ شد در ادامه ‌بحث‌، تفسیرهای‌ ممکن ‌با استفاده‌ از دو رویکرد فوق‌ در مورد سه‌ منظومه ‌مورد مطالعه‌ ارائه‌ شود.

خلاصه ماشینی:

"جدول‌شماره 2‌: کدگذاری ‌واحدهای ‌مرتبط با نظریه ‌روانکاوی ‌و روان‌شناسی‌ تحلیلی ‌در منظومه خسرو و شیرین‌ واحدهای کدگذاری شده معرف روانکاوی فراوانی واحدهای کدگذاری شده معرف روان شناسی تحلیلی فراوانی تثبیت در مراحل رشدی 21 نمودهای کهن الگوی خود 7 خودشیفتگی اولیه 5 نمودهای کهن الگوی آنیما 8 گرایش های سادومازوخیستی 5 نمودهای کهن الگوی آنیموس 5 مصائب کودکی 2 نمودهای کهن الگوی زایش مجدد 5 اختلال در آزمون واقعیت 1 نمودهای کهن الگوی سایه 8 تأثیر پذیری رفتار از گذشته 3 رؤیاهای آینده نگر 7 تسلط فرایندهای فکری نخستین 4 مصاطب آسمانی 4 دیگر موارد 5 پدیده توارد 4 - - دیگر موارد 8 جمع کل 46 جمع کل 56 جدول‌شماره 3‌: کدگذاری ‌واحدهای ‌مرتبط با نظریه‌ فروید و یونگ در منظومه ‌لیلی‌ و مجنون‌ واحدهای کدگذاری شده معرف روانکاوی فراوانی واحدهای کدگذاری شده معرف روان شناسی تحلیلی فراوانی تثبیت در مراحل رشدی 1 نمودهای کهن الگوی خود 2 خودشیفتگی اولیه 2 نمودهای کهن الگوی آنیما 2 گرایش های سادومازوخیستی 2 نمودهای کهن الگوی آنیموس 2 مصائب کودکی 0 نمودهای کهن الگوی زایش مجدد 1 اختلال در آزمون واقعیت 3 نمودهای کهن الگوی سایه 4 تأثیر پذیری رفتار از گذشته 0 رؤیاهای آینده نگر 0 تسلط فرایندهای فکری نخستین 0 مصاطب آسمانی 0 دیگر موارد 2 پدیده توارد 0 - - دیگر موارد 1 جمع کل 10 جمع کل 12 جدول‌شماره4‌: کدگذاری‌ واحدهای‌ مرتبط با نظریه ‌فروید و یونگ‌ در منظومه ‌ویس‌ و رامین واحدهای کدگذاری شده معرف روانکاوی فراوانی واحدهای کدگذاری شده معرف روان شناسی تحلیلی فراوانی تثبیت در مراحل رشدی 15 نمودهای کهن الگوی خود 0 خودشیفتگی اولیه 7 نمودهای کهن الگوی آنیما 1 گرایش های سادومازوخیستی 6 نمودهای کهن الگوی آنیموس 2 مصائب کودکی 4 نمودهای کهن الگوی زایش مجدد 1 اختلال در آزمون واقعیت 2 نمودهای کهن الگوی سایه 3 تأثیر پذیری رفتار از گذشته 4 رؤیاهای آینده نگر 2 تسلط فرایندهای فکری نخستین 5 مصاطب آسمانی 1 دیگر موارد 8 پدیده توارد 0 - - دیگر موارد 0 جمع کل 51 جمع کل 10 پاسخ به ‌پرسش‌سوم‌ که ‌آیا صفات ‌و رفتارهای ‌منسوب‌ به ‌قهرمانان ‌این ‌داستان‌ها انعکاسی ‌از ویژگی‌های ‌روان‌شناختی ‌خود سرایندگان ‌این‌ منظومه‌هاست‌؟ به‌ چند دلیل ‌با مشکلات ‌و موانعی ‌روبروست: یکی ‌اینکه‌ بسیاری‌ از حوادث ‌تاریخی‌ زمان ‌حیات ‌نظامی‌ گنجوی ‌و فخرالدین ‌اسعدگرگانی ‌بر ما پوشیده ‌است ‌و افزون‌ بر آن‌، تاریخ ‌آن ‌زمان ‌به ‌علت ‌از بین ‌رفتن ‌منابع‌ تاریخی‌ با ابهاماتی ‌روبروست؛‌ از طرف‌ دیگر، ممکن ‌است ‌راویان ‌به ‌دلیل ‌کم‌اهمیت ‌بودن ‌پاره‌ای‌ از رویدادهای ‌زندگی ‌مصنف، ‌در گزارش ‌تاریخچه ‌زندگی ‌او، آنها را از قلم ‌انداخته ‌باشند."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.