Skip to main content
فهرست مقالات

نقد و بررسی درونمایه های سیاسی، اجتماعی و فرهنگی مجموعه داستانی شهری چون بهشت

نویسنده:

(16 صفحه - از 45 تا 60)

مجموعه داستان شهری چون بهشت اثر سیمین دانشور، محصول شرایط سیاسی، اجتماعی و فرهنگی سال‌های وحشت و خشونت پس از کودتای ننگین 28 مرداد 1332 است؛ دوره‌ای که آمال و آرزوهای ملتی آزادی‌خواه و استقلال طلب در اثر دسیسة عوامل بیگانه و داخلی و پاره‌ای اشتباهات رهبران سیاسی و مذهبی بر باد رفت و یأس و ناامیدی، احساس شکست و انزواطلبی، گریبان‌گیر جامعة فرهنگی ایران گردید. دانشور با تیزبینی و درایت متعهدانه در این مجموعه داستان تلاش کرده است بخشی از حقایق تلخ سیاسی، اجتماعی و فرهنگی و نیز دردها، رنج‌ها و مصائبی را که در این سال‌های سیاه بر ملت ایران رفته است، ترسیم نماید. داستان‌های کوتاه دانشور با وجود اهمیت و اعتباری که در ادبیات داستانی معاصر دارند، بیشتر در سایة رمان‌های برجسته ‌او مانند سووشون، جزیره سرگردانی و ساربان سرگردان بوده و چندان مورد بررسی‌های نقادانه قرار نگرفته‌اند. مقاله حاضر می‌کوشد ضمن نقد و بررسی درونمایه‌های این مجموعه داستان و روشن نمودن ابعاد ناپیدای این اثر، تأثیرپذیری آن را از شرایط سیاسی، اجتماعی و فرهنگی دوران پس از کودتا نشان دهد.

خلاصه ماشینی:

"دانشور با تیزبینی و درایت متعهدانه در این مجموعه داستان تلاش کرده است بخشی از حقایق تلخ سیاسی، اجتماعی و فرهنگی و نیز دردها، رنج‌ها و مصائبی را که در این سال‌های سیاه بر ملت ایران رفته است، ترسیم نماید. به این ترتیب این خانواده آمریکایی که نماینده دولت استعماری آمریکا هستند، به بهانه آبادانی و بهبود شرایط زندگی حاجی فیروز، در حقیقت قصد نفوذ به فرهنگ و اندیشه و دخالت در سرنوشت او دارند؛ البته چنان که در طول تاریخ شاهد بوده‌ایم، در چنین عمران و اصلاحاتی هیچ‌گاه اندیشه‌های بشردوستانه مطرح نبوده است؛ زیرا اگر جز این بود مادر بچه‌های آمریکایی، هرگز به بچه‌های ایرانی ابراز بی‌علاقگی نمی‌کرد و مانع بازی فرزندانش با آنها نمی‌شد (دانشور، 1361: 33). نویسنده از زبان‌ فریده خانم که نسبت به سایر شخصیت‌ها چهرة موجه‌تری دارد و در حقیقت نماینده قشر تحصیل کرده و روشنفکر جامعه است، به این واقعیت تلخ اشاره می‌کند که رواج عشق‌های مبتذل از تدابیر هیئت حاکم است تا جوانان را از پرداختن به سیاست باز دارند: «خوب اینها جوان‌اند. اگر درونمایه اصلی داستان‌ها را گزارش جامعه‌ استبداد زده بدانیم، سایر درونمایه‌ها که عبارت‌اند از: حضور و دخالت بیگانه در عرصه‌ سیاست و فرهنگ، عوامل داخلی زمینه‌ساز نفوذ بیگانه، گریز از واقعیت، تبعیض طبقاتی، تقدیر گرایی، یأس و ناامیدی و احساس شکست، اعتراض به عشق جنسی و لذت جویی، انعکاس جنبه‌هایی از تأثیر فرهنگ مبتذل غرب و انتقاد از ریاکاری، به عنوان پیامدهای سیاسی، اجتماعی و فرهنگی ناشی از استبداد قابل طرح است."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.