Skip to main content
فهرست مقالات

دلایل اثبات وجود خداوند در اندیشه های تفسیری زمخشری و فخر رازی

نویسنده: ؛ ؛

پاييز و زمستان 1383 - شماره 76 (دفتر اول) علمی-پژوهشی (20 صفحه - از 23 تا 42)

کلیدواژه ها : زمخشری ،فخر رازی ،دلایل خداشناسی ،برهان فطرت ،برهان وجوب وامکان ،برهان حدوث

کلید واژه های ماشینی : اثبات وجود خدا ،زمخشری ،وجود خدا ،زمخشری و فخر رازی ،برهان فطرت ،خداوند ،فخر رازی ،استدلال به حدوث اعراض ،معرفت خدا ،ادله اثبات ،حدوث در اجسام ،استدلال به حدوث اجسام ،اثبات وجود ،صانع ،اعراض ،استدلال به حدوث ،معرفت به خدا ،حدوث در صفات ،برهان وجوب و امکان ،برهان حدوث ،شیوه استدلال به حدوث ،اثبات صانع ،آسمان ،الله ،امکان و حدوث ،وجود خداوند ،حدوث ذوات و اعراض ،حدوث اعراض ،بقره ،امکان ذوات و اعراض

این تحقیق بررسی تطبیقی را پرتوی در فهم اندیشه‌های دو دانشمند مؤثر در تاریخ علم کلام و علم تفسیر اخذ می‌کند. زمخشری در الکشاف و فخر رازی در التفسیر الکبیر، به رغم وابستگی به دو نظام فکری مختلف، معرفت خدا را استدلالی دانسته و علاوه بر آن دلایلی «قرآن بنیان» در اثبات وجود باری ارائه داده‌اند. هر دو مفسر برهانهای فطرت، حدوث در اجسام و حدوث در صفات را به کار بسته‌اند، ولی رازی علاوه بر اینها از براهین فلسفی چون وجوب و امکان، امکان ذوات و اعراض و نیز برهانی مرکب از امکان و حدوث ذوات و اعراض بهره می‌گیرد. البته این اختلاف با توجه به مبانی روش‌شناختی دو مفسر قابل تبیین است، زیرا زمخشری متکلمی است که نسبت به روش‌های فلسفی، بی‌مهری می‌ورزد و آن را بیهوده می‌انگارد. از این رو، روی‌آورد وی صرفا کلامی است اما رازی متکلمی متأثر از فلسفه و متمایل به آن است، در نتیجه افزون بر اقامه براهین کلامی، براهین فلسفی نیز ارائه داده و بدین ترتیب گرایش به تکثر دلایل اثبات وجود خدا، در التفسیر الکبیر ملاحظه می‌گردد.

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.