Skip to main content
فهرست مقالات

مبانی تفسیر نگاری طبری

نویسنده:

علمی-پژوهشی (22 صفحه - از 81 تا 102)

تفسیر طبری از تفاسیر مهم قرآن است و ابوجعفر محمد بن جریر طبری از مفسران بزرگ مسلمان به شمار می‌رود. طبری گواینکه از مبانی تفسیری خود به صراحت سخن نگفته، اما روشن است که با تأمل در زوایای تفسیر وی و چگونگی تعامل او با آیات و آراء مفسران، می‌توان تا حدودی به مبانی وی دست یافت. این مقاله در پی آن است که به گونه یاد شده به مبانی تفسیری طبری دست یابد، از این روی، در ضمن بحث، از ظاهر آیات، سیاق، حکم عقل، روایت معتبر، اجماع اهل تأویل و یا رأی اکثریت آنها، شیوه بیانی معمول عرب، اصالت تعمیم، فرهنگ روزگار نزول، قیاس، به عنوان مبانی طبری در جامع البیان یاد شده است.

خلاصه ماشینی:

"آنگاه اگر در تفسیر آیات، اختلاف نظری میان مفسران یا قراء وجود داشته باشد روایات مربوط به هر آیه را با هماهنگی خاص مفهومی دسته‌بندی و ذکر می‌کند و هر مجموعه روایات متحدالمعنی را از مجموعه دیگر با عنوان «ذکر من قال ذلک» تفکیک می‌کند و بر مثال ناقدی زبردست به جرح و تعدیل روایات متناقض و نقد و بررسی آراء مختلف می‌پردازد، آنگاه یا قول مرجح را برمی گزیند یا با اقامه دلیل بر طرد و رد اقوال مختلف، نظر خویش را با قاطعیت اعلام می‌دارد و یا به جهت اتحاد معنوی اقوال و روایات و مطابقت آنها با رأی وی، بدون هیچ اظهارنظری بحث را پایان می‌برد و در مقام توجیه و ترجیح و استنباط تعابیری را از قبیل: «اولی الاقوال عندی بالصواب فی ذلک» (همو، 1/264، جزء 1) و «اولی هذین القولین بالصواب» (همو، 2/260، جزء 2) و «اولی هذه‌التأویلات بالآیة» (همو، 1/160، جزء 1) و «اولی التأویلات عندی» (همو، 1/157، جزء 1) به کار می‌برد. طبری ذیل این آیه، پس از پایان اختلاف رأی مفسران در معنی و مراد آیه، به ترجیح قول کسانی پرداخته که می‌گویند تفسیر آیه این است: جبرئیل، آنچه را که پروردگارش به او وحی کرد، بر رسول خدا(ص) وحی کرده است، و در این مورد نیز از ارتباط بین آغاز و انجام آیات بهره می‌گیرد و می‌نویسد: در ابتدای سوره سخن از رسول خدا(ص) و جبرئیل به میان آمده است و آیه فاوحی الی عبده ما اوحی در سیاق آن است و دلیلی برروی گردان ساختن خبر از آن دو وجود ندارد (4/187، جزء 29)، برای دیگر نمونه‌ها نکــ : 2/431 (جزء 2)، 3/186، 228، 445 (جزء 3)، 3/209، 251، 385 (جزء 4)، 4/67، 193، 206 (جزء 6)، 6/18 (جزء 10)، 7/93 (جزء 11)، 7/96، 174 (جزء 12)، 8/49، 111، 117 (جزء 13)، 8/151 (جزء 14)، 10/265 (جزء 17)، 10/181 (جزء 18)، 12/51، 144 (جزء 22)، 13/97 (جزء 25)، 14/61، 187 (جزء 29)."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.